جايگاه پادشاهى آديابنه در روابط اشكانيان و روم
عطم مصطفى عبدالقادر
چكيده
روابط ايران و روم هم زمان دوره اشكانيان متأثر از متغيرهاى مختلف سياسى ، اقتصادى و فرهنگى بود . اثرگذارى و تعيين كنندگى اين متغيرها در يك سطح و به يك ميزان نبود ، به همين دليل برخى از متغيرها در جايگاه مهمترى قرار مىگرفتند . در اين ميان ، شاهك نشين آديابنه يكى از اين متغيرهاى مهم و اثرگذار در روابط ايران و روم بود . آديابنه ناحيهاى واقع ميان زاب كوچك و زاب بزرگ بود و از قرن دوم قبل از ميلاد يك خاندان محلى بر آن حكومت مىكرد . اين ناحيه بر بخشى از آشور قديم انطباق داشت و اربيل پايتخت آن بود . اگرچه اين شاهكنشين از موقعيت اقتصادى برجسته و مهمى برخوردار نبود ، اما موقعيت جغرافيايى اين ناحيه به نحوى بود كه در اختيار گرفتن آن از سوى هريك از دو دولت ايران و روم به معناى تصرف معبر مرزى طرفين محسوب مىشد . در منازعات ايران و روم ، آديابنه جايگاه مهمى داشت و پادشاهان محلى حاكم نقش مهمى ايفا مىكردند . سياست دولتهاى روم و ايران جلب خاندان حاكم واداره غير مستقيم آن بود و پيروزى در منازعات نظامى و سياسى به معناى موفقيت اين سياست براى هر يك از اين طرفين بود . در اين فضاى منازعهآميز تمامى تلاش خاندان حاكم برآديابنه حفظ قلمرو و كيان سياسىاش بود كه از طريق نزديكى به ايران و روم حاصل مىگرديد .
كليد واژه : آديابنه ، اشكانيان ، روم ، اربيل ، منازعات ايران و روم .