شمهاى از تاريخ و فلسفه يارسان ( اهل حق - كاكه ى )
طيب طاهرى « 1 »
چكيده
يارسان از دو واژه يار و سان تركيب يافته به معناى يارِ پادشاه ، كه در قرن چهارم هجرى بر گروهى از كردهاى لرستان و هورامان اطلاق مىشده كه داراى تفكر وحدتالوجودى ، با رگههايى از اديان باستانى و عرفان اشراقى است . اين بينش در قرن هفتم هجرى توسط سلطان اسحاق برزنجهاى در استان سليمانيه عراق تدوين و تقنين مىگردد كه پس از مهاجرت به هورامانِ ايران نشر داده مىشود . فاعليت اين آيين مبتنى بر تجلى و عشق است ، و اينكه جهان هيچ وقت از نيروهاى امين و مطمئنه خالى نمىگردد . اين تفكرِ گنوستيكى بر سرّ مگو اهتمام دارد ، و معتقد است كه مغز قرآن مىباشد ، چراكه در هرمونوتيك ، خود را باطنگرا دانسته و بر دادههاى فكرى و ايدهئولوژيكىاش ادله ارائه مىكند . در تشريح نظاممندى كائنات پوزوتيويست است و قائل به فلسفه پراگماتيسم مىباشد . دستورات و احكام دينى ايشان در اشعارى منظوم در قالب مثنوى و ده هجايى ارائه شده كه به كلام موسوم است . نسخ خطى قرون گذشته كه اين كلامها را در خود جاى داده تا به حال به شكلى كامل به علتهاى متفاوت كه يكى از آنها رازورانه بودن بينش مىباشد گردآورى و تدوين نشده است . اين پيچيدگى در مفاهيم كلامى و تحريف برخى از اين دادهها در نزد خود ايشان به دلايل گوناگون سبب شده تا ذهنيتى اشتباه و حتى مغرضانه از جانب برخى ارائه داده شود كه ماحصل آن ناشناخته ماندن و بى مهرى به اين آيين شده است .
كليد واژه : يارسان ، اهل حق ، كاكه ى ، گنوستيكى ، رازورانه ، عرفان اسلامى ، اشراق ، كلام و فلسفه ، نسخ خطى ، سرانجام ، هورامان .
هامش
( 1 ) .tayebt aheri @ yahgoo . com