نالى و استفاده از امثال و حكم در ديوان
جمال احمدى « 1 »
كژال فداكار « 2 »
چكيده
ملا خدر احمد شاهويسى ميكاييلى ، مشهور به نالى ( 1856 - 1800 م ) يكى از بزرگترين شاعران زبان و ادب كردى ، در مكتب بابان است . زبان سخته و سنجه و هنرى او در اشعار ، لقب حافظ كردى را براى اين شاعر قرن نوزدهم به وام ستانده است . او به زبانهاى : كردى سورانى ، عربى ، فارسى و تركى تسلط داشته و شعر مىسروده است . ديوان او گستردگى معلومات او را به ويژه در ادب كردى و فارسى و عربى به خوبى نشان مىدهد . او كسى است كه زبان هنرىِ شعر كردى را از « هورامى » كه قبلّا به وسيلهى مولوى كرد به اوج خود رسيده بود ، به كردى سورانى تغيير داد . ديوان اشعار اين شاعر بزرگ كرد ، مشحون از ظرافتهاى هنرى و ادبى است . يكى از درون مايههاى ديوان او توجه به ادبيات عاميانه ، با گونههاى مختلف آن است . نگارندگان اين مقاله ، امثال ساير آن را برسى و استخراج كردهاند . نتيجهاى كه از اين پژوهش به دست مىآيد حاكى از آن است كه نالى با وجود آنكه يكى از كلاسيكهاى بزرگ شعر كردى و داراى زبانى رسمى و استوار است اما ادبيات عاميانه ، به ويژه امثال و حكم از موضوعات مورد توجه او بوده و نسبت به دواوين فارسى از اين لحاظ هيچ كم ندارد .
كليد واژه : نالى ، ادبيات عاميانه ، مثلها و حكمتها ، شعر كردى .
هامش
( 1 ) . استاديار دانشگاه آزاد اسلامى واحد سنندج /jahmady 52 @ yahoo . com( 2 ) . مدرس دانشگاه پيام نور ، سنندج /fadakark @ yahoo . com