مرورى بر سنگ يادمانها و نقوش برجسته آشورى غرب ايران
حسين علىبيگى « 1 »
چكيده
سرزمينهاى واقع در شرقِ پادشاهى آشور همواره به عنوان مناطقى مهم و ارزشمند به ويژه از نظر وجود منابع معدنى براى مردمان ميان رودان مطرح بوده است . از اين رو و به استناد مدارك تاريخى و شواهد باستان شناختى بخشهاى عمدهاى از نيم غربى ايران در اواخر هزارههاى دوم و هزار نخست بارها و بارها شاهد درگيرىها و كشمكشها ميان مهاجمان آشورى و اتحاديههاى مانائى ، پادشاهىهاى ماد و اورارتو بوده است . پادشاهان آشورى به ويژه سارگن ، سناخريب ، آسرحدون و آشوربانىپال همواره با قدرتى كه در اختيار داشتند به غرب ايران دست درازى كرده و بارها به دژهاى مادها يورش برده و سرزمينهاى آنها را غارت و چپاول نمودهاند . هرچند اطلاعات عمدهاى از اين لشكركشىها در خاك ايران در دست نيست و شمارى تنها در منابع آشورى در خود سرزمين آشور ثبت شده ، اما وجود چهار منبع مهم در بخشهاى مختلف غرب ايران به خوبى نشان از حضور همسايگان غربى در سرزمين ايران است . اين يافتههاى مهم شامل نقش برجسته و كتيب تنگىور در كامياران ، نقش برجسته و كتيب اشكفت گُلگُل در ملكشاهى ايلام ، سنگ يادمان روستاى نجفآباد اسدآباد و نقش برجسته ميشخاص ايلام است . با توجه به كتيبههاى اين آثار و اطلاعات حاصل از بايگانىهاى آشورى مىتوان جغرافياى تاريخى غرب ايران را در هزار نخست پ . م تا حدودى بازسازى كرد .
كليد واژه : غرب ايران ، هزار يكم پيش از ميلاد ، آشورىها ، نقوش برجسته ، كتيبهها .
هامش
( 1 ) . دانشجوى دكترى تاريخ اسلام دانشگاه پيام نور .