مطالعه مفهوم قدرت از نقش برجسته نرام - سين اكّدى تا نقشبرجستههاى پادشاهان ايران باستان
زينب خسروى « 1 »
چكيده
بسيارى از آثار باستانى مانند نقشبرجستهها در حوزهى هنر سياسى جاى دارند ، و بازتاب دهنده الگوهاى رفتارى نهاد سياسى هر جامعه است . قدرت يكى از مفاهيم اساسى انديشهىسياسى است . بهرهبرى فرد ، گروه ، كشور از قدرت نسبت به سايرين ، سبب پيگيرى ديگر اهداف سياسى توسط آنان است . از زمانىكه اوليّن گروههاى انسانى شكلگرفت ، افراد خواهان نمايش قدرت خويش بودند تا بتوانند به گونهاى اقتدارانه رفتار كنند و از ساير مزيتهاى آن سود جويند . هدف نهايى نمايش قدرت در نقشبرجستهها تبليغات و جنگروانى است تا نهاد سياسى بدون جنگ و از طريق تاثير بر باورها ، گرايشها و رفتار دشمن به اهداف خود نايل شود . نهاد سياسى براى دستيابى به اهدافش نياز دارد تا اطاعت افراد را به ايمان بدلسازد . از اين رو با برپايى اولين نهادهاى سياسى ، داشتن قدرت و در پى آن مشروعيّت و سلطنت از جانب ايزد اهميّت فراوان يافت . با توجه به دانش اسطورهشناسى و دادههاى باستان شناسى ، اين انديشه نخستين بار در هزاره سوم پيش از ميلاد در بين النهرين باستان ، در جريان رقابت دولت شهرهاى سومرى شكلگرفت . به علّت ارتباط مردم بين النهرين با فلات ايران بسيارى از جهانبينى آنان بر انديشه ايرانى تاثير گذاشت . در اين مقاله ، كوشيده شده تا مفهوم قدرت و نيز مشروعيّت و سلطنت الهى را همراه با تحوّل آن كه به سبب جهانىبينى خاص هر دوره بوده از سنگ يادمانى نرام - سين اكّدى تا نقشبرجستههاى پادشاهان ساسانى نشان داده شود .
كليد واژه : نقشبرجسته ، قدرت ، نرام - سين اكّدى ، پادشان ايران باستان .
هامش
( 1 ) . دانشجوى كارشناسى ارشد باستان شناسى دانشگاه محقق اردبيلى /zeqnab khosrari 240 @ yahoo . com