تغييرات پهنه فرهنگى جلگه لنجان اصفهان براساس منابع و متون مكتوب دوره اسلامى
ژاله كمالى زاد « 1 »
چكيده
لنجان ، جلگهاى است پهناور و حاصلخيز در امتداد رودخانه زاينده رود كه از حدود 5 كيلومترى جنوب غرب شهر اصفهان آغاز و تا مرز استان چهارمحال و بختيارى كشيده شده است . به دليل شرايط زيست محيطى مناسب اين جلگه ، همچون دسترسى مستقيم به زاينده رود ، وجود زمينهاى حاصلخيز كشاورزى و همچنين گذر راههاى باستانى جنوب و جنوب غربى اصفهان ، از ديرباز به عنوان منطقهاى ارزشمند و كليدى پيرامون شهر اصفهان مطرح بوده است .
در منابع تاريخى و جغرافيايى قرون اوليه و ميانى اسلام همواره از جلگه لنجان ، بواسطه وجود شهرى معتبر و پررونق با نام خان لنجان ياد شده است . اين شهر كه در 9 فرسنگى اصفهان قرار داشته ، به عنوان آخرين منزلگاه قبل از رسيدن به شهر اصفهان از اهميت ويژه ايى برخوردار بوده است ، اگرچه از دوره ايلخانى ، به دلايلى نامعلوم شهر خان لنجان رونق خود را از دست داده و و بر خلاف گذشته ، سكونتگاهها و مناطق شمالى لنجان همچون شهرهاى فيروزان و اشترجان اعتبار يافته و آثار شاخص معمارى همچون مسجد جامع اشترجان و مقبره پيربكران و پل بابا محمود در اين منطقه ساخته شدند .
در پژوهش حاضر تلاش مىگردد تا شهرها و سكونتگاهها ، زمينهاى كشاورزى ، نحوه تقسيم بندى آب در اين منطقه بر اساس منابع و متون مكتوب دوره اسلامى ، بررسى و در نهايت تغييرات رخ داده در پهنه فرهنگى جلگه لنجان در طول 13 قرن مورد مطالعه و بازسازى قرار گيرند .
كليد واژه : باستان شناسى پهنه فرهنگى ، لنجان ، زاينده رود ، خان لنجان ، فيروزان .
هامش
( 1 ) . دانشجوى دكتراى باستان شناسى دوره اسلامى ، دانشگاه تهران /Jalehka malizad @ Gmail . com