پژوهشى بر آيين و رسوم تعزيه خوانى در شهرستان نايين
مرجان شهركى فرخنده « 1 »
مهدى دهمرده پهلوان « 2 »
چكيده
يكى از اين سنتهاى كهن ، تعزيه خوانى است كه در مسير تكامل خود راه طولانى را پيموده است . بدون ترديد تعزيه خوانى در پى مراسم دسته گردانىهاى مذهبى در دهه اول محرم پديد آمد و پيش از آنكه تعزيه خوانى به صورت نمايش صحنهاى درآيد ، به صورت شبيه گردانى در دستههاى عزا بوده است . شبيه گردانى و شبيه خوانى كمكم تحول يافت و به صورت نمايش كامل وقايع كربلا در شكل تعزيه خوانى نمودار گشت . در مناطق مركزى ايران هم به تبع ، شكلهاى خاصى از مراسمهاى دهه اول محرم ديده مىشود . در اين پژوهش به مطالعه آيين و رسوم تعزيه خوانى در شهرستان نايين پرداخته شده است كه با وجود تعدد حسينيهها و تفاوت در رويه عزادارى ، سنت تعزيه خوانى به عنوان ركن ثابت مراسم محرم اين شهرستان قرار گرفته است . هدف پژوهش مطالعه بدعتها و نوآورىها در برگزارى عزادارىهاى محرم و تبيين ارتباط بين سنتهاى بومى و قومى مردم نايين با تعزيه و تاثيرات آنها بر هم مىباشد كه بهصورت مطالعات ميدانى و استفاده از منابع كتابخانهاى است . پاىبندى مردم نايين به آيين و رسوم و انديشههاى دينى اين واقعيت را روشن مىسازد كه همواره در انجام مناسك و مراسمهاى آيينى اهتمام ورزيده و در بهبود كيفيت آن كوشيدهاند و بدان توجه داشتهاند و سنت تعزيه خوانى با وجود يك شكل كلى استاندارد ، تحت تاثير فرهنگ مردم اين خطه مىباشد و به خوبى مىتوان در حاشيه و متن اين مراسم ، اين تاثيرات را پيگيرى نمود .
كليد واژه : تعزيه خوانى ، نايين ، محرم ، سنتهاى آيينى .
هامش
( 1 ) . كارشناس ارشد باستان شناسى /mar far 13 @ yahoo . com( 2 ) . دانشجوى دكترى باستان شناسى دانشگاه سيستان و بلوچستان /mehdi dahmardeh @ yahoo . com