دينور ، نگين عراقين
دكتر شراره الهامى « 1 »
چكيده
دينور سرزمين پر افتخارى است كه در طول تاريخ پر فراز و نشيبش مردان نامى و دانشمندان فراوانى را پرورانده است . اين شهر كه تا قرن هشتم هجرى از بلاد آبادان و پر رونق ادبى و فرهنگى بوده ، از نظر تقسيمات جغرافيايى جز استان جبال ( عراق عجم ) محسوب مىشده است ، جغرافى دانان حدود ايالت جبال را از مشرق به صحراى خراسان و فارس ، از مغرب به عراق ، از شمال به آذربايجان و از جنوب به خوزستان و عراق دانستهاندو دينور را از شهرهاى مهم اين ديار مىدانند كه سابقه تمدنى درخشان دارد . بنا به اهميتى كه اين سرزمين از لحاظ فرهنگى ، ادبى و تاريخى و در عراقين ( عراق عجم و عراق عرب ) دارد ، لازم مىنمايد در اين پژوهش ضمن بررسى جغرافياى تاريخى دينور و رويدادهاى مهم آن از جمله فتح دينور توسط مسلمين و نام گذارى آن به ماه كوفه ، دينور در زمان امويان و عباسيان ، قيام مرداويج ، دينور در زمان ديلميان و امير حسين برزيكانى و حسنويه و . . . به معرفى مشاهير و نام آوران اين بلاد مانند ابن قتيبه دينورى ، ابو حنيفه دينورى ، ممشاد دينورى ، ملا پريشان و . . . بپردازيم . آنچه از اين پژوهش منتج مىشود اين است كه سرزمين دينور كه امروز گردى از تاريكى بر تارك آن نشسته است روزگارى در عرصههاى مختلف فقه ، فرهنگ و دانش و پژوهش و تصوف مردانى بلند همت و بلند آوازه را در خود پرورانده و سهم عمدهاى در احياى فرهنگ و رسوم عراقين داشته است .
كليد واژه : دينور ، ماه كوفه ، عراق عجم ، منطقه جبال ، مشاهير دينور .
هامش
( 1 ) . عضو هيات علمى گروه زبان و ادبيات فارسى ، دانشگاه آزاد اسلامى واحد سنندج /lsharare 26 @ yahoo . com