بررسى نقش خواجه نصير الدين طوسى و ابن علقمى در فتح بغداد و سقوط خلافت عباسى
امير رضا كيهان
چكيده
سقوط خلافت عباسى به دست مغولان باعث تاسيس نظام جديد سياسى و فكرى در جهان اسلام شد . نهاد خلافت و خلفاى عباسى هرچند با قدرت گيرى سلسلههاى مستقل در اقصى نقاط سرزمينهاى اسلامى به شدت دچار ضعف و از هم گسستگى شده بودند اما تنها مقام و مرجع معنوى جهان اسلام را دارا بودند . اضمحلال خلافت عباسى به دست هلاكوخان مغول باعث ايجاد نظراتى متناقض در مورد علل و عوامل اين سقوط در بين انديشمندان و تاريخنگاران قرون بعدى اسلامى شد . در اين بين نقش خواجه نصير الدين طوسى به عنوان وزير هلاكوخان مغول و ابن علقمى به عنوان وزير دربار عباسى بسيار قابل توجه و حائز اهميت است . خواجه نصير الدين در جريان فتح قلعه الموت و سقوط اسماعيليان به دست هلاكوخان به لشكر مغول پيوسته است داراى چنان شخصيت بارز و بانفوذى در دربار خان مغول است كه باعث ايجاد چنين انديشهاى شده است . منابع تاريخى اهل سنت ، از دورهاى خاص ، گزارشهايى درباره همكارى خواجه نصير با مغولان و تحريض و ترغيب هولاگو توسط وى آوردهاند . بيشتر از آن ، شايعاتى كه دشمنان و مخالفان ابن علقمى وزير شيعى دربار خليفه عباسى عليه او در آن روزگار منتشر نمودند و در كتابهاى خود ثبت كردند . اين ماجرا ادامه يافته و تا به امروز مورد توجه محققان و مورخان قرار گرفته است . در اين زمينه مطالعاتى درباره نقش ابن علقمى وزير دربار عباسى و همين طور پژوهشهايى در باره خواجه نصير صورت گرفته است . مرورى بر اين ديدگاهها و آنچه در اين باره گفته و نوشته شده است ، در اين مقاله مورد بحث و بررسى قرار خواهد گرفت .
كليد واژه : خواجه نصير الدين طوسى ، ابن علقمى ، خلافت عباسى ، هلاكوخان ، شهر بغداد .