پويايىهاى آيينهاى نوروز در ميان ساكنان شهرهاى شيعى عراق
پيمان اسحاقى
اميرمهدى مناقبى
چكيده
كشور عراق يكى از سرزمينهاى خاورميانه است كه فرهنگ نوروز ، از ديرباز تاكنون در آن برگزار مىشده است . اين آيين نه تنها تاكنون در ميان اقوام كرد و تركمان شمال عراق برگزار مىگردد ، بلكه در ميان ساكنان شهرهاى مذهبى عراق ميانه كه سابقه قرنها تبادل فرهنگى را در خود دارند ، نيز گرامى داشته مىشود . در برگزارى اين رسم در عراق ميانه ، بيش از همه مهاجران ايرانى نقش داشتهاند كه قرنهاست به هدف تحصيل ، تجارت و يا مجاورت اماكن مقدس اين منطقه ، سكونت در آن را انتخاب كردهاند . پژوهش حاضر در پى بررسى اين رسم ايرانى ، در ميان ساكنان شهرهاى مذهبى عراق است و بيش از همه تلاش دارد تا نشان دهد : اولًا چگونه اين رسم ايرانى ، درون الهيات شيعى و به تقرير عالمان ايرانى ساكن شهرهاى مذهبى عراق ميانه ، صورتى مقبول و مشروع يافته ؟ دوماً به چه صورتى در اين شهرها صورتى غير بيگانه و بومى يافته و گونههاى درهمآميخته از آن به ظهور رسيده ؟ سوماً آيينهاى نوروز به چه ترتيبى در ميان نخبگان دينى و عموم مهاجران ايرانى صورتبندى مىشده ؟ چهارماً پويايىهاى برگزارى اين آيين به چه مكانيسمى هويتى جهانوطنانه به ساكنان شهرهاى مذهبى عراق بخشيده بوده است ؟ از نظر نگارندگان اين مقاله ، علاوه بر برگزارى رسم نوروز در ميان اقوام ساكن شمال عراق ، قدمت برگزارى رسم نوروز در شهرهاى مذهبى اين كشور و مشروعيت مذهبى اين آيينها از منظر عالمان دينى عراقى ، مىتواند به عنوان پتانسيلى ارزشمند براى تقويت و تحكيم روابط دو ملت ايران و عراق در نظر گرفته شود .
كليد واژه : نوروز ، مهاجران ايرانى در عراق ، هويت ، الهيات شيعى .