و از جمله حبّ جاه است طلب علم از جهت آن كه روى مردم به او باشد ، يا طلب وعظ ، يا طلب نماز جماعت ، يا طلب تصنيف ، مگر آن كه اينها را نيز به واسطه خدا خواهد ؛ و فرق كردن ميان اين هر دو كمال صعوبت دارد .
پس اولى اين است كه تا تو را محقّق نشود كه از براى خداست ، متوجّه اين اشيا نشوى ، و گول نفس و شيطان نخورى كه :
« وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ ما كانُوا يَعْمَلُونَ »
« 1 » وزينت لهم أنفسهم .
و ديگر تواضع را [ در ] كارسازى ، كه مهلك ترين صفات رذيله كبر است ، و بدين صفت ، ابليس ملعون با شش هزار ساله طاعت ، به يك ساعت مطرود ابدى گشت .
« إِنَّ فِي ذلِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصارِ »
« 2 »
و ديگر قرون سالفه ، به كبر به هاويه رسيدند .
و ديگر جهد كن تا در مقام احسان درآيى ، « والإحسان أن تعبد الله كأنّك تراه ، فإن لم تكن تراه فإنه يراك » . « 3 »
و بدين سبب حيا را شعار خود سازى ؛ چون خود را منظور نظر حق دانى ، و متوجه خلاف رضاى او نگردى ، و بر اين باشى كه هرچه يا بى كه رضاى دوست در آن است در آن خود را معاف ندارى از فرايض و نوافل .
نوافل را مگو سنّت كه فرض است * تقرّب جستن ما سوى مولى
كه :
« لا يزال العبد يتقرّب إلي بالنوافل حتي أحبّه ، فإذا أحببته كنت سمعه وبصره ولسانه ويده ، فبي يسمع ، وبي يبصر ، وبي يبطش » . « 4 »
هامش
( 1 ) . انعام : 43 .
( 2 ) . آل عمران : 13 ، نور : 44 .
( 3 ) . صحيح البخارى ج 6 ص 20 ، سنن بيهقى ج 10 ص 203 . و نيز زبدةالبيان ص 322 و بحار الانوار ج 66 ص 203 .
( 4 ) . عوالى اللئالى ج 4 ص 103 : وفى الحديث القدسى : « لا يزال العبد يتقرب إلي بالنوافل والعبادات حتي أحبه ، فإذا أحببته كنت سمعه الذي يسمع به وبصره الذي يبصر به ويده التي يبطش بها ورجله التي يمشى بها » .