( بدان كه لفظ « بكر » مستعار است از براى سبقت نمودن در اوّل عمر ؛ يعنى :
از اوّل عمر تا حين وفات مشغول بود به جمع نمودن آراى باطله و شبهات لا طائله . )
« حتّى إذا ارتوى من مآء آجن و اكتنز من غير طائل » ( « تا آنكه چون مملوّ و سيراب شد از آب گنديده » كه عبارت است از اعتقادات ناپسنديده « و پر شد قلب او از مسائل بىفايدهء ركيكه . » )
« جلس بين الناس قاضيا ضامنا لتخليص ما التبس على غيره . » ( « نشست در ميان مردمان قاضى و حكمكننده بر ايشان ، ضامن و متكفّل خلاص گردانيدن
/ 64 B /
و حلّ كردن آن چيزى كه پوشيده است حلّ آن بر غير او » از مسائل شرعيّه ، به جهت قطع و فصل مرافعات و معاضلات و فيصل نمودن مهمّات و حلّ مشكلات . )
« فإن نزلت به إحدى المبهمات هيّأ لها حشوا رثّا من رأيه ثمّ قطع به . » ( « پس اگر نازل شود و فرود آيد به سوى او يكى از قضاياى مشكله كه پوشيده باشد وجه حلّ آن مسئله ، آماده سازد از براى آن قضاياى مبهمه ، سخنان حشو بسيار بىفايده و سخنان ضعيف و سست كه صادر سازد آن را از فكر نادرست ، و بعد از آن جزم كند به حقيقت آنها . » )
« فهو من لبس الشبهات فى مثل نسج العنكبوت . » ( « پس او به سبب پوشيدگى آن شبهه افتاده است در امور واهيهاى كه مانند تار عنكبوت است . » )
( و وجه تمثيل آن است كه هرگاه قصد حلّ مبهمى نمود ، بسيار شد بر او شبهات بىپود . پس پوشانيد وجه حقّ را بر ذهن او و اصلا خلاصى ندارد از آن