اينباره اظهار داشتند كه : آن روزها در تهران ، سه چهار نفر از علما بودند كه مورد وثوق همگان قرار داشتند و به اصطلاح ، مقدسين مىرفتند پشتسر آنان نماز مىخواندند :
يكى از آنها آيت اللّه شيخ محمد تقى آملى بود كه در مسجد مجد نماز مىگزارد . ديگرى ، پيشنماز مسجد قندى بود كه نامش اينك در خاطرم نمانده است . « 1 » سومى نيز ، حاجى ميرزا ابو تراب شهيدى ، پيشنماز مسجد همتآباد بود كه محبوبيت و نفوذش در بين مردم خيلى زياد بود و مسجدش پر مىشد . پدرم - آقا شيخ جعفر لنكرانى - نيز به مسجد ايشان مىرفت . دربارهء مرحوم شهيدى ، مىتوان از پيرمردهاى چهارراه حاج محراب ، پرسوجو كرد و اطلاعات بيشترى به دست آورد .
* حاجى ميرزا ابو تراب شهيدى در مواجهه با ديكتاتورى رضا خانى
كودتاى انگليسى رضا خانى در اسفند 1299 شمسى و رويدادهاى متعاقب آن ، بهويژه تأسيس سلطنت پهلوى ، بر نگرانى و حساسيت سياسى - فرهنگى علما نسبت به اوضاع كشور افزود و دورى فزاينده از حضور و فعاليت روحانيت شيعه در عرصهء اجتماع ، فرهنگ و سياست ايران پديد آورد كه نقطهء اوج آن ، تجمع معترضانهء بسيارى از علماى ايران به جلودارى آيت اللّه حاج آقا نور اللّه نجفىاصفهانى در پاييز 1306 شمسى در شهر مقدس قم بود ، كه متأسفانه با مرگ مشكوك وى به دست ايادى رضاخانى ( 4 دى 1306 ش / 1 رجب 1346 ق ) آن جمع از هم پاشيد و سركوب وحشيانهء نهضت روحانيت ، آخرين رمق را براى قيام و اقدام مؤثر جهت سرنگونى ديكتاتور وابسته و فاسد پهلوى از ملت و علما گرفت . « 2 »
حاجى ميرزا ابو تراب نيز از جملهء كسانى بود كه موج تحرّك روحانيت در فاصلهء كودتاى اسفند 1299 تا 1306 شمسى ، آنان را مجددا به صحنهء فعاليت كشيد و در اين زمينه سندى وجود دارد كه نشانگر پيمان وى با جمعى از علماى مبارز پايتخت براى
هامش
( 1 ) . پيشنماز مسجد قندى ( واقع در خانىآباد ) در آن سالها ، مرحوم آقا شيخ على مدرس بود كه « از آيت اللّه [ آقا سيد ابو الحسن ] اصفهانى وكالت مطلق داشت و مردى منزّه و موجّه و وزين بود » . ر . ك ، خاطرات و مبارزات حجة الاسلام فلسفى ، ص 41 .
( 2 ) . ر . ك ، تحرك روحانيت شيعه در سالهاى 1300 - 1306 ش و نقش اساسى حاج آقا نور اللّه اصفهانى ، على ابو الحسنى ، مندرج در : شيخ نور اللّه اصفهانى ؛ مجموعهء مقالات همايش تبيين آراء و بزرگداشت هشتادمين سالگرد نهضت آيت اللّه شهيد حاج آقا نور اللّه اصفهانى ، صص 23 - 56 .