7 . رسالهاى در استصحاب و مباحث الفاظ .
8 . رسالهاى در ردّ بابيّه با استفاده از كلمات خود آنها ، كه به نام « توضيح المظهر در ردّ بابيه » نيز آمده است .
9 . رسالهاى در اقسام جلسات و احكام .
10 . معناى لا إله الّا اللّه كه به صورت خطى در كتابخانهء يحيى شهيدى موجود است .
11 . دورهء تفسير قرآن كريم ، با عنوان « التبيين فى شرح آيات المواعظ و البراهين » ، به زبان فارسى و در پنج مجلد بزرگ . آقاى سيد محمد على گلريز ، در 1356 ق يعنى 19 سال پيش از مرگ حاجى ميرزا ابو تراب ، اين كتاب را نزد ايشان مشاهده كرده كه در آن زمان تا جزء بيست و پنجم قرآن را تفسير كرده بوده است . « 1 » حاج شيخ آقابزرگ تهرانى نيز مىنويسد : « در 10 جمادى الاول 1365 ق ، هنگام عزيمت به مشهد مقدس ، در تهران ( پس از سالها دورى از شيخ ميرزا ابو تراب ) به ملاقات وى نائل آمدم و تفسير فارسى بزرگ 5 جلدى او موسوم به « التبيين » در شرح آيات مواعظ و براهين را مشاهده كردم كه از پاكنويس پنجمين جلد آن به خط خويش فارغ گشته بود » . « 2 » خود مؤلف نيز در پايان جلد پنجم تفسير ياد شده به تاريخ فوق ( 10 جمادى الاول 1365 ق ) بهعنوان زمان فراغت از كتابت تفسير تصريح مىكند . « 3 » گفته مىشود كه حاجى ميرزا ابو تراب مدت 30 سال در تأليف و تدوين اين كتاب رنج برده و مهمترين اثر علمى و قلمى او است . « 4 »
12 . رسالهء تذكرة الغافل و ارشاد الجاهل ( چاپ سنگى ، تهران 1326 ق ) ، كه به اشخاص ديگر ، از جمله : مرحوم حاج شيخ فضل اللّه نورى ، نسبت داده مىشود ، ولى به دلايلى كه ذيلا خواهد آمد ، رسالهء مزبور قطعا اثر خامهء حاجى ميرزا ابو تراب است .
هامش
( 1 ) . مينو در ، سيد محمد على گلريز ، 2 / 230 .
( 2 ) . نقباء البشر ، 1 / 29 .
( 3 ) . در پايان جلد پنجم اين تفسير مىخوانيم كه : « هذا آخر ما اجرى اللّه تعالى على بنانى و اقلامى من مجلد الخامس من تفسير المسمى ب « تبيين فى شرح آيات المواعظ و البراهين » من تصنيف عبده الرّاجى ، تراب اقدام المؤمنين ابو تراب بن ابو القاسم بن مولا محمد تقى الشهيد الثالث البرغانى الاصل و سبط اخوه الحاج ملا محمد صالح البرغانى و قد وقع الفراغ بيد مصنّفه فى عاشر جمادى الاولى من سنة الف و ثلاثمائة و خمسة و ستّين بعد الهجرة على هاجره آلاف الصلاة و السّلام و التحيّة » . ر . ك ، نيمنگاهى به تفسير ميرزا ابو تراب شهيد قزوينى ، على رفيعى علامرودشتى ، همان ، ص 170 . براى بحث دربارهء ويژگيها و مشخصات اين تفسير ارزنده و مفقود شدن يكى از مجلدات آن ر . ك ، مقالهء ممتع آقاى علا مرودشتى ، همان ، صص 168 - 173 .
( 4 ) . نيمنگاهى به تفسير ميرزا ابو تراب . . . ، همان ، ص 168 .