« جناب مستطاب شريعتمدار مقتدى الأنام ، عمدة العلماء الاعلام ، مروج الأحكام العالم المؤيّد » يا « عالم ربانى و متقى صمدانى جليل القدر و رفيع المنزله ، سركار شريعتمدار عمدة العلماء العظام ، نخبة الفقهاء الفخام ، آقاى حاجى ميرزا ابو تراب شهيدى دامت بركاته » ياد مىكند كه « به حمد اللّه و المنة علما و عملا و اخلاقا ممتاز و در مجالس و محافل علميه مفتخر و سرافراز ، حاوى مراتب ساميه و جامع معالى راتبه و راقى مراقى جليلهء درجات استنباط مىباشند » . « 1 »
گواهى شخصيت وارسته و بسيار محتاطى چون سيد صاحب عروه ، در ثبوت فضايل علمى و عملى حاجى ميرزا ابو تراب كافى است . گذشته از اين ، بايد به آثار مكتوب وى اشاره كرد كه نشان از اتقان و جامعيت علمى او دارد .
* آثار علمى
حاج شيخ آقابزرگ تهرانى ، كه با حاجى ميرزا ابو تراب دوستى ديرين داشته ، از وى با عنوان « عالم فاضل جليل و نويسندهء چيرهدست » ياد مىكند . « 2 » حاجى ميرزا ابو تراب ، دانشمندى جامع بوده و در رشتههاى گوناگون ( فقه ، اصول ، كلام ، تفسير و حتى مسائل اجتماعى - سياسى مثل مشروطه ) تأليفاتى به يادگار نهاده است كه ذيلا ( با استفاده از تحقيقات آقاى رفيعى علامرودشتى ) به آنها اشاره مىشود :
1 . رسالهاى در توحيد و تفسير آيهء نور ( چاپ سنگى در 1319 شمسى در تهران ) . « 3 »
2 . يك دوره مكاسب ، در فقه به عربى .
3 . رسالهاى در مواسعه و مضايقه .
4 . رسالهاى در خراج و مقاسمه .
5 . رسالهاى در قضا و مسائل متفرقه .
6 . رسالهء سؤال و جواب عقل و عاقل ، در اصول دين .
هامش
( 1 ) . متن نامههاى صاحب عروه خواهد آمد .
( 2 ) . نقباء البشر ، 1 / 28 .
( 3 ) . اين كتاب ، در سال 1331 ش توسط سيد محمد قزوينى تلخيص و به قطع رقعى در 44 صفحه انتشار يافته است .