اتفاقا نامش هم شيخ عبد الكريم بود ، در كنار ايشان حضور دارد و يك فرد متجدد مآب ريش تراشيده و فكلى نيز كه ظاهرا پاپيونى هم زده بود ، روبروى مرحوم آخوند قرار دارد .
در اين بين ، آقايى - سيد يا عام - وارد شد و درحالىكه خود را فرستادهء مرحوم آقا سيد محمد كاظم ( يزدى صاحب عروه ) معرفى مىكرد ، خطاب به آخوند چنين گفت :
- آقا ( صاحب عروه ) فرمودند به عرضتان برسانم كه هواداران مشروطه ، بهعنوان جانبدارى از شما ، در اين سه شب در صحن مطهر سجاده را از زير پاى ايشان كشيدند و ايشان به آنها چيزى نگفتند و روى حصير نماز خواندند . همچنين از بالاى بام ، فضولات خشكشدهء حيوانات ( نظير سگ و گربه ) را روى سر ايشان مىريزند .
بفرماييد ايشان با اين اوضاع چه بايد بكنند ؟ ! هرجور مىگوييد رفتار كنند .
آقاى آخوند ، پس از شنيدن پيغام مرحوم سيد ، به سخن آمده و گفت :
- آقا را از جانب من سلام برسانيد و بگوييد : دوران امر است بين آنكه اين آقاى شيخ عبد الكريم ( در اينجا مرحوم آخوند با دست خويش زد پشت همان شيخ محترم و موجّهى كه كنارشان نشسته بود ) به مجلس شورا برود و قوانين اسلامى را به تصويب برساند ، و يا اين آقا . . . ( اشاره به فرد فكلى و ريش تراشيدهاى كه روبروى آخوند قرار داشت ) به مجلس برود . كدام يك بروند خوب است ؟ ! بگوييد هركدام به نظرشان مىآيد ، عمل كنند . . .
به گفتهء آيت اللّه مسجدجامعى : « آيت اللّه اراكى افزودند كه ، مرحوم حاج شيخ عبد الكريم حائرى اين قضيه را براى شاگردان خويش نقل كردند و مقصودشان از نقل اين حكايت آن بود كه برسانند ، در قضاياى مشروطه امر بر آخوند مشتبه شده بود و ايشان از كنه مقاصد و مطامع دشمنان اسلام ( كه در پوشش مشروطيت و آزادىخواهى ، پيشآمده بودند ) مطلع نبودند ، و الا هدفشان اجراى احكام اسلام و اصلاح امور بود » .
البته ، متقابلا ، در فضاى مهآلود كشمكشهاى آن روزگار ، برخى از اطرافيان سيد نيز حرمت آخوند را نگه نمىداشتند ، كه اين هم مطمئنا مورد تأييد شخص سيد نبود .
حجة الاسلام و المسلمين حاج شيخ حسين گوگانى ، از شاگردان آيات عظام حكيم و خويى و بروجردى رضوان اللّه عليهم در نجف و قم هستند كه در حال حاضر در دانشكدهء الهيات و معارف اسلامى دانشگاه تهران به تدريس فقه و اصول اشتغال دارند .
روز هشتم آبان 81 توفيقى دست داد كه در مسير قم - تهران ، با ايشان همسفر باشم .
ايشان ، به مناسبت بحث از حوادث گذشته ، اظهار داشتند : حاج سيد حسين قاضى
فراتر از روش « آزمون - خطا » ! : زمانه و كارنامه سيد يزدى ' صاحب عروة '" ( فارسى ) " — صفحة 485
مساهمون: على ابو الحسنى ( منذر )
ص٤٨٥