تحليل ، عقد خود به خود مرتفع و باطل شود فرموده اين شرط باطل است و موجب بطلان عقد نيز مىشود و براى استدلال بر اين مطلب به حديثى كه در كتب صحاح و غير صحاح عامه آمده تمسك كرده كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرموده : « لعن المحلل و المحلل له « 1 » » از كلام شيخ طوسى استفاده مىشود كه به طور متعارف تحليلها با اين گونه شروط همراه بوده است كه بعد از مباشرت و تحليل ، عقد خود به خود مرتفع شود و چنين شرطى چون هم فاسد و هم مُفسد است ترتيب اثر دادن به آن مورد لعن الهى است ، چون زن براى زوج دوم حلال نشده و براى زوج اول هم صلاحيت حلال شدن ندارد . شيخ طوسى حديث را بر اين موارد حمل كرده است .
مناقشه در اين استدلال :
لكن ممكن است اين حديث را به تحليل در موارد ازدواج باطل محصور نكنيم ، بلكه در ازدواج صحيح نيز استعمال لعن مانعى ندارد ، چون تعبير به لعن در مورد مكروهات زياد به كار رفته و مراد دور بودن از عنايت الهى است . بنابراين روايت مىخواهد بفرمايد كه اصل محلل بودن يك كار مكروه و ناشايستى است ، چون قصد محلل اين است كه بعد از عقد و مباشرت و تحقق تحليل زن را طلاق دهد تا زوج اول با او ازدواج كند ، در حالى كه در مورد طلاق ، « أبغض الاشياء عندي الطلاق » وارد شده و عرش الهى با طلاق مىلرزد . و محلل چنين امر منفورى را در نظر دارد انجام دهد و بلكه زمينهاى ايجاد كند كه زن بتواند با مردى كه چنين امر مبغوضى براى او يك امر عادى است و سه بار آن را مرتكب شده ، ازدواج كند . شارع مىخواهد ازدواج با محلل يك ازدواج متعارف و معمول باشد . بنابراين استدلال به اين حديث براى اثبات بطلان شرط مورد مناقشه است .
هامش
( 1 ) - الشيخ الحر العاملى ، محمد بن الحسن ، وسائل الشيعة 20 ، باب 36 من ابواب مقدمات النكاح ، حديث 1 و 8 .