1 ) بررسى شهرت و اعتبار آن در مسأله :
اگر ما شهرت را از باب ظنّ خاص حجت ندانيم و به تماميت مقدمات دليل انسداد باور نداشته باشيم ، چنانچه متأخران از شيخ انصارى بر اين راى مىباشند ، روشن است كه شهرت اعتبارى ندارد .
امّا اگر ما همچون شيخ انصارى دليل انسداد را بپذيريم « 1 » و ما نيز آن را بعيد نمىدانيم ، شهرت مىتواند از اين راه حجت باشد ، چنانچه مرحوم شيخ در فقه به شهرت استناد مىكند ، حال آيا در مقام مىتوانيم به شهرت استناد كنيم ؟
به نظر مىرسد كه اگر شهرت مستند به ادلهاى باشد كه ما آن ادله را ناتمام مىدانيم و در مىيابيم كه مشهور در استناد به آنها اشتباه كردهاند ، در اين صورت فتواى مشهور ، ظنى را در ذهن ما ايجاد نمىكند كه بر اساس آن ظن ما بتوانيم بر طبق ادله انسداد فتوا دهيم .
آرى اگر مشهور فتوايى داده باشند كه دليل آن براى ما روشن نباشد ، در آن صورت ممكن است شهرت موجب افادهء ظن شود و بگوييم دليل لا اقل مظنون الدلالهاى در دست آنها بوده كه به ما نرسيده است ، ولى در بحث ما با توجه به استدلالهاى علماء بر مسلوب العباره بودن صبى به ادلهاى كه ما ناتمامى آنها را اثبات كردهايم صغراى حجيت ظن انسدادى ( تحقق شهرت ظنآور ) محقق نيست .
البته معيار در ظن ، ظن نوعى ( ظن نوع مردم در خصوص مسأله ) است نه ظن شخصى و اگر كسى دير باور و وسواسى باشد ظن وى شرط نيست ، و در اين مسأله ، نوع مردم با توجه به خصوصيات ادله فوق ، ظنّ پيدا نمىكنند .
هامش
( 1 ) ر . ك : درس شماره 358 ، ص 8 - 10 .