ابن ادريس در سرائر مىگويد : « عندنا » تقديم جايز است و تذكرة « عند علمائنا » مىنويسد . شيخ در مبسوط « بلا خلاف » تعبير مىكند . يعنى بلا خلاف بين المسلمين و با مراجعه به فتاواى فقهاء نيز مسلم است كه شهرت بسيار قوى بر اين است كه تقديم ايجاب بر قبول شرط نيست و بر عكس آن نيز جايز است .
2 ) آيا مرد مىتواند در عقد نكاح متصدّى ايجاب شود ؟
تا آنجا كه ما بررسى نموديم حتى يك نفر را پيدا نكرديم كه صدور ايجاب از طرف مرد و قبول از ناحيه زن را جايز بداند . تمام مثالهائى كه زدهاند بر خلاف آن است . بعضى همچون مرحوم نراقى در مستند تصريح فرمودهاند كه ايجاب بايد از ناحيه زن باشد و مرد حق ايجاب ندارد . « 1 »
از بعضى عبارتها نيز شبيه به تصريح استفاده مىشود مثل فاضل مقداد در تنقيح ، كه مسأله را مسلّم دانسته مىگويد : اگر به خصوص براى تأخير ايجاب اجازه داده نشده بود ، مىگفتيم : ايجاب بايد مقدم بر قبول مرد باشد ، امّا اين تأخير را به جهت حياء زن از مبادرت به ازدواج ، تجويز كردهاند .
گويا ايشان اين مطلب را مسلّم دانستهاند كه ايجاب بايد از ناحيهء زن باشد ، لذا تنها جواز تأخير آن را به خاطر وجود دليل مطرح كردهاند .
از بعضى تعبيرات فقهاى ديگر نيز شبيه همين مطلب استفاده مىشود .
ب ) نظر استاد - مد ظلّه - :
اين فتاوى معنايى را كه ما در صدد آن هستيم اثبات نمىكند ، زيرا با مراجعه و تأمل در اقوال آنان چنين به دست مىآيد كه آنها معيار براى ايجاب و قبول را فعل زن و عمل مرد در انشاء عقد دانستهاند ، نه استعمال لفظى خاص ، يعنى هر چه زن
هامش
( 1 ) يجب ان يكون الايجاب من جانب الزوجة و القبول من جانب الزوج مستند الشيعة ، ج 16 ، ص 98 .