عزل جائز نيست . در مقابل در برخى روايات مجوزه تصريح شده است كه عزل از حقوق زن نيست چرا كه تعبير مىكنند « هو ماؤه يضعه حيث يشاء » و يا « لا بأس بالعزل عن المرأة الحرة ان أحبّ صاحبها و ان كرهت ليس لها من الامر شىء » .
2 ) جمع ما بين روايات
به نظر مىرسد كه ظاهر دو دسته روايات متعارض به شمار مىآيد ولى از آنجا كه دستهء دومِ روايات صريح در اين نكته مىباشند كه از حقوق زن به شمار نمىآيد ظاهر رواياتِ دستهء اول را حمل بر كراهت كرده و نهى آن را نهى تنزيهى و اخلاقى به شمار مىآوريم . خصوصاً با توجه به اين نكته كه فتواى مشهور فقها جواز عزل و مكروه بودن آن است كه ذيلًا به آن اشاره مىشود و با توجه به اينكه جمع عرفى ميان دو روايت وجود دارد ، مسأله از باب تعارض محسوب نمىشود . بنابراين عزل در حرّه نيز جائز است ولى مكروه بوده و در صورت رضايت زن يا اشتراط كراهت نيز اسقاط مىگردد .
3 ) شهرت كراهت عزل در فتواى فقهاء
همانگونه كه قبلًا ذكر گرديد فقط از كتابهاى مبسوط - خلاف - وسيله - اصباح - لمعه - مقنعه « 1 » و تنقيح ، تحريم عزل استفاده مىشود و كراهت عزل مشهور قوى بين فقهاست . كلينى و ابن جنيد و صدوق و شيخ در نهايه و ابن براج و سلار و ابن ادريس و محقق در شرايع و نافع و يحيى بن سعيد و فاضل آبى و علامه در قواعد و تبصره و ارشاد و تلخيص و مختلف و فخر المحققين و عميدى و ابن فهد و صيمرى و محقق كركى و شهيد ثانى در مسالك و محقق اردبيلى و صاحب مدارك و مجلسى اول و سبزوارى و فيض كاشانى و كاشف اللثام و محدث بحرانى و صاحب رياض و نراقى و شيخ انصارى و . . . . تمام اين فقها قائل به جواز عزل شدهاند و ذيلًا به پارهاى
هامش
( 1 ) در مقنعه عبارت ليس لاحد ان يعزل عن زوجة له حرة . . . . . » آمده است ولى اين عبارت دال بر حرمت نمىباشد چرا كه اولًا : عنوان باب « باب السنه فى عقود النكاح و زفاف النساء » و آداب الخلوة و الجماع مىباشد . و كلمه سنّة در تعبيرات فقهاى زمان شيخ مفيد بر خلاف روايات به معنى استحباب است و ثانياً : در انتهاى اين باب تصريح مىكند كه موارد مطرح شده در باب از مستحبات است . « و لو ان انساناً تعدى ما رسمناه فى جميع ما عددناه لم يكن بذلك فاسقاً و لا تاركاً فرضاً لكنه يكون مخطئاً خطيئةً مخالفاً للسنة تاركاً فضلًا » ، پس كتاب مقنعه از كتب دال بر تحريم خارج مىشود .