3 ) آيا « جماع » مفطرى مستقل يا فردى از افراد جنابت است ؟
مرحوم آقاى خويى قائل شدهاند كه مفطريت جماع به خودى خود عنوان مستقلى نبوده و چون موجب جنابت است و امساك از جنب بودن در صوم معتبر است لذا بايد از جماع خوددارى كرد و بنفسه موضوعيت ندارد .
البته اين حرف مختص به ايشان نيست و علامه هم در مواردى مانند وطى بهيمه و غلام حكم مفطريت را موكول به باب اغسال كرده ؛ كه اگر اين عمل را موجب جنابت دانستيم مبطل صوم بوده و اگر موجب جنابت ندانستيم مفطر نيز نخواهد بود و شايد از عبارات محقق نيز چنين استفاده شود كه اگر چيزى موجب جنابت است مفطر صوم هم خواهد بود .
ولى اين ادعا كه جماع به خودى خود عنوان مستقلى در مفطريت نبوده و به تبع جنابت مفطر مىباشد بدون دليل پذيرفته نيست ؛ زيرا چه بسا بر جنابت در مواردى همانند وطى بهيمه دليل نداشته باشيم ولى اگر در روايات مفطر صوم دانسته شده باشد ناچاريم كه قائل شويم جماع به خودى خود مفطر بوده و عنوان مستقل مىباشد و هيچ مانعى ندارد كه دو عنوان عامين من وجه هر دو مبطل صوم بوده باشند .
4 ) استدلال مرحوم آقاى خويى بر مفطريت جماع به ملاك جنابت
مرحوم آقاى خويى بر اينكه مفطريت جماع به ملاك جنابت است و جماع ملاك مستقلى ندارد استدلال كردهاند به روايت ابو سعيد قماط كه متن روايت چنين است : « عمّن أجنب فى شهر رمضان فى أوّل الليل فنام حتّى أصبح ، قال : لا شىء عليه ؛ و ذلك أنّ جنابته كانت فى وقت حلال « 1 » » تقريبى كه ايشان براى استدلال به اين روايت آوردهاند چنين است :
جنابت مذكور در روايت يا مستند به انزال است و يا جماع و شق ثالثى ندارد .
هامش
( 1 ) فقيه 2 : 119 / 1897 ، وسائل 10 : 57 / 12821 ، باب 13 از ابواب ما يمسك عنه الصائم ، از كتاب الصوم ، ح 1