و تبصره نسبت به كسى كه قصد ازدواج با زنى يا خريدن كنيزى را دارد ، گفتهاند كه مىتواند به وجه و كفين آنها نگاه كند و در غير اين صورت حكم به جواز نكردهاند . 3 - محقق كركى در جامع المقاصد و شهيد ثانى در مسالك و صاحب مدارك در نهاية المرام گفتهاند : « لا ريب أن اجتناب النظر الى الاجنبية ، احوط » و شيخ طوسى در تبيان نيز احتياط كرده است .
4 - نظر استاد مدّ ظلّه
بنابراين مىتوان گفت اكثر قدماء اصحاب قائل به حرمت نظر به وجه و كفين هستند بر خلاف شرح شرايع صيمرى كه به اكثر قدماء ، قول به جواز را نسبت داده است و اين نسبت درست نيست . آرى تعبير به اين كه : كثيرى از قدماء قائل به جوازند ، صحيح است كما اينكه در قلائد الدرر چنين است .
نظر سوم : تفصيل بين نظره اولى و ثانيه
محقق در شرايع مىفرمايد : « يجوز أن ينظر الى وجهها و كفّيها على كراهية فيه مرة و لا يجوز معاودة النظر » علامه در بسيارى از كتابهايش جون قواعد و تحرير ، و شهيد در لمعه و فاضل مقداد در تنقيح و كنز العرفان از محقق تبعيت كردهاند و محقق ثانى در جامع المقاصد وجه اين تفصيل را بيان كرده است .
3 ) بررسى كلام صاحب رياض
صاحب رياض « 1 » مىگويند : شيخ در نهايه و تبيان و دو كتاب حديثىاش قائل به جواز نظر به وجه و كفين شده است . كلام ايشان نسبت به تهذيب و استبصار صحيح است ، ولى شيخ در تبيان « 2 » در نظر به وجه و كفين احتياط كرده است و در نهايه « 3 » مىفرمايد : « لا بأس أن ينظر الرجل الى وجه امرأة يريد العقد عليها و ينظر الى محاسنها : يديها و وجهها و يجوز أن ينظر الى مشيها و الى جسدها من فوق ثيابها و لا يجوز له شىء من ذلك اذا
هامش
( 1 ) رياض ج 2 ص 74
( 2 ) تبيان ج 7 ص 429
( 3 ) النهاية و نكتها ج 2 ص 355