المجموع ، البته ترك اين مجموع به ترك برخى از افراد هم حاصل مىگردد و لازم نيست تمام اجزاء اين مجموعه هم به صفت استحباب باشند .
2 ) توضيح اشكال اوّل توسّط استاد - مد ظلّه
آقاى حكيم توضيح ندادهاند كه چرا غضّ البصر غير از ترك النظر است ، ما كه در نجف بوديم آقاى حاج آقا موسى صدر در نزد آقا شيخ مرتضى آل ياسين درس مىخواند ، از ايشان هم نقل مىكرد كه غضّ غير از ترك النظر است ، در عرب به كسى كه چشمش نيملاست ( نه اين كه بسته است ) غضيض الطرف گفته مىشود ، خلاصه آقاى حكيم و آقاى آل ياسين كه هر دو فقيه عرب هستند غضّ البصر را به معناى ترك النظر نگرفتهاند .
3 ) كلام مرحوم آقاى مطهرى - قدس سرّه
مرحوم آقاى مطهرى هم در كتاب مسأله حجاب در اين موضوع بحث كرده و فرموده بين غمض و غض تفاوت است ، غمض به معناى روى هم گذاشتن پلكهاى
چشم است و غضّ به معناى كاهش دادن ، غمض به عين تعلق مىگيرد و غضّ به بصر ، البته عين و بصر هر دو نام همين چشم است كه جوهرى است از جواهر و زير ابرو قرار دارد ، ولى در اين دو مفهوم تفاوتى لحاظ شده است كه در ترجمهء فارسى اين دو كلمه هم ديده مىشود ، ترجمه فارسى عين " چشم " و ترجمه بصر " ديده " مىباشد ، ديده با چشم هر دو اسم براى عضو خاص مىباشند ولى با دو لحاظ مختلف ، اگر به جنبه ابصار و ديدن كه فعلى از افعال چشم است نظر باشد كلمهء ديده يا بصر به كار برده مىشود ، و اگر اين جهت ملحوظ نباشد چشم يا عين اطلاق مىگردد ( قبلًا اين تفاوت به ذهن ما نيز رسيده بود . استاد - مد ظلّه - . )
ايشان سپس با ذكر اشعارى فارسى فرق چشم و ديده را تبيين مىكنند و سپس شواهدى از استعمالات مىآورند كه معناى غضّ بصر نگاه نكردن نيست