اشكال دوم : اگر در نسائهن ، همهء همراهان زن و لو جوارى ، استثناء شده باشند ، استثناء بعدى كه عطف شده است
« أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ »
و مربوط به اماء است ( طبق نظر مشهور ) به چه معنى است ؟ بناچار بايد اين استثناء بعدى را به مملوكى كه اصلًا سر و كارى با شخص ندارد و فقط در ملكيّت اوست بدون آنكه پيش مالك و همراه او باشد ، حمل كنيم ، و چنين حملى بسيار بعيد است . در سورهء احزاب كه فرموده است :
« لِيَسْتَأْذِنْكُمُ الَّذِينَ مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ وَ الَّذِينَ لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنْكُمْ ثَلاثَ مَرَّاتٍ »
بعد فرموده است :
« طَوَّافُونَ عَلَيْكُمْ بَعْضُكُمْ عَلى بَعْضٍ »
يعنى مملوك زن ، مساوق با طوافون عليكم گرفته شده است . پس حمل كردن
« ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ »
در سورهء نور به كسانى كه دور از شخص هستند و صرفاً رابطهء ملكيّت داشته باشند ، بسيار بعيد است . و چون كنيز معمولًا همراه شخص و از همراهان اوست قهراً مصداق
« نِسائِهِنَّ »
قرار مىگيرد و عطف كردن با « او » براى او درست نيست .
پس بايد گفت كه مراد از نسائهنّ ، يعنى نساء مؤمنات ، و
« ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ »
اعم از كافر و مسلمان است .
2 ) تكميل استدلال بر « نظر مختار » در مسأله :
( بررسى دو اشكال بر نظر مختار در نسائهنّ )
تفسير كردن نسائهن به نساء مؤمنات ، از دو جهت ممكن است مورد اشكال قرار گيرد :
جهت اوّل : مخالفت با سيره :
سيره بر اين جارى بوده است كه زنهاى مسلمان از زنهاى كافر اجتناب نمىكردهاند و با آنها اختلاط داشتهاند ، پس اختصاص دادن نسائهن ، با سيره مخالف است .
پاسخ : اثبات چنين سيرهاى ، بسيار مشكل است . بسيارى از فقهاى ما آن را جايز نمىدانستهاند و نسائهن را در آيه شريفه ، به مسلمات حمل كردهاند ، لذا