اطلاق و اشتراط از مفاهيم اضافيه است ممكن است از جهتى مشروط باشد و از جهتى ديگر مطلق ؛ در اينجا هم كه صاحب جواهر
« نِسائِهِنَّ »
را بر مطلق نساء تفسير كرده ، در مقام نفى شرط ايمان است يعنى مطلق نساء چه مؤمنه و چه كافره مستثنى هستند و زن مؤمن مىتواند زينت خود را بر آنان آشكار سازد . و اين كه نتيجه گرفتند آيه در صدد بيان اين معناست كه ابداء زينت براى امثالهن جايز است يعنى « امثالهن من الحرائر » ،
« نِسائِهِنَّ »
از جهت حريت و رقيت اطلاق ندارد ، تنها از جهت ايمان و كفر اطلاق دارد ، بنابراين مراد از
« نِسائِهِنَّ »
زنهاى احرارند اعم از اين كه مؤمنه باشند يا كافره ، لذا عطف
« ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ »
كه خصوص - اماء - هستند بر
« نِسائِهِنَّ »
صحيح خواهد بود و لغويتى لازم نمىآيد .
شاهد اين مطلب عبارتى است كه از كشاف براى تأييد ، نقل مىكنند . زمخشرى در كشاف اظهار داشته « 1 » كه دو جملهء
« نِسائِهِنَّ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ »
عبارت از كسانى هستند كه در خدمت شخصاند ، نسائهنّ يعنى خدمتكاران و
« ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ »
يعنى كنيزها ، نقل اين عبارت به عنوان تأييد نشان گر آن است كه اطلاق مورد نظر ايشان از ناحيهء حريت و رقيت نيست ، بلكه از ناحيهء ايمان و كفر است .
به هر حال ، اگر بخواهيم
« نِسائِهِنَّ »
را بر مطلق نساء تفسير كنيم ، در
« ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ »
بايد با نظر مشهور مخالفت كنيم و آن را اعم از عبيد و اماء بدانيم . اين بحث را بايد بعداً پيگيرى كنيم كه مراد از
« ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ »
چيست ؟
ب - مصحّح اضافه « نساء » به « هنّ » با توجه به معناى نساء چيست ؟
اگر
« نِسائِهِنَّ »
را بر مطلق نساء حمل كرديم ، اضافهء « نساء » به « هنّ » چه وجهى دارد ؟
هامش
( 1 ) قال فى الكشاف : « الظاهر أنه عنى بنسائهنّ أو ما ملكت ايمانهنّ من فى صحبتهنّ و خدمتهنّ من الحرائر و الاماء »
( جواهر ج 29 / 72 )