امام صادق عليه السلام بوده و آن حضرت فوت نكرده و از نظر غايب است . « 1 »
از سوى ديگر شيخ طوسى در بارهء وى مىگويد : صحيح الحديث « 2 »
2 - جمعبندى كلمات ائمه رجال
از ملاحظهء مجموع كلمات ائمهء رجال چنين مىتوان گفت كه ابن غضائرى « 3 » مسلك متنشناسى داشته گاه روايات افراد را ملاحظه مىكرد و آنها را به عقيدهء خود غلوآميز مىدانسته و از اين رو راوى را تضعيف مىكرده ، در اينجا هم شايد در روايات سعد اسكاف رواياتى مربوط به مذهب ناووسى ديده از اين رو او را تضعيف كرده ، نجاشى هم برخى از روايات او را صحيح و برخى را نادرست دانسته و از او به « يعرف و ينكر » ياد كرده ، شيخ طوسى هم در روايات وى كه مربوط به احكام و امورى كه بدانها استناد مىشود ، نقطه ضعفى نديده و او را معتبر و معتمد و صحيح الحديث دانسته است ، بنابراين از مجموع كلمات ائمهء رجال برمىآيد كه روايات فقهى سعد اسكاف معتمد است ، حال آيا واقعاً ناووسى بوده يا خير ؟
معلوم نيست .
البته ممكن است : صحيح الحديث را به قرينهء ساير نقلها به معناى صحيح التحديث بگيريم ، يعنى سعد اسكاف خودش در نقل - نه در منقول - مورد اعتماد است و بنابراين منافاتى ندارد كه پارهاى از منقولات وى از اعتبار لازم برخوردار
هامش
( 1 ) در فِرق شيعه نوبختى : 66 و 67 مىخوانيم : فلمّا توفى أبو عبد الله جعفر بن محمد عليه السلام افترقت شيعته . . . ففرقة منها قالت أنّ جعفر بن محمد حى لم يمت و لا يموت حتى يظهر و يلى امر الناس و أنه هو المهدى . . .
و هذه الفرقة تسمى الناووسية
( 2 ) رجال طوسى باب اصحاب على بن الحسين عليه السلام ، باب السين ، رقم 17 .
( 3 ) البته كتاب موجود از ابن غضائرى معروف ( احمد بن الحسين ) مىباشد - كما هو الاظهر - يا از كس ديگر ، به هر حال مؤلف شخص دقيق النظرى است كه مسلك متنشناسى هم داشته است . استاد - مد ظلّه -