نقل شده ، زن ثابت بن قيس خود را با طلاق خلع آزاد كرد و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم عده او را يك بار خون ديدن و پاك شدن قرار داد .
و اين روايت هم باطل است ، چون آنچه از داستان زن ثابت از طريق ابن عباس در نزد بخارى « 1 » و نسائى « 2 » محفوظ است به اين عبارت است كه ابن عباس گفت : زن ثابت به نزد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شد و گفت : اى رسول ! من از نظر دينى و اخلاقى ايرادى بر او [ - شوهرم ] ندارم ، ولى كافر شدن در مسلمانى را خوش نمىدارم .
رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : باغ او را [ كه مهرش بود ] به وى برمىگردانى ؟
گفت : آرى .
رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به مرد گفت : باغ را بپذير و او را به طلاق آزاد كن .
پس باتوجه به اين لفظ ، زن ثابت به طلاق آزاد شده بود ، و زنانى هم كه طلاق داده شدهاند از شوهر نمودن خوددارى كنند تا سه پاكى بر آنان بگذرد .
و تازه آشفتگى دهشتآورى كه در داستان زن ثابت هست ما را از تمسّك به مضمون آن بازمىدارد ، زيرا در يك عبارت كه در « سنن ابن ماجه » « 3 » آمده - : از جميله دختر سلول بوده ، و در عبارت ابو الزبير : زينب نام داشته ، و در يك عبارت نيز : دختر عبد اللّه بوده ، و در عبارتى از ابن ماجه و نسائى : مريم عاليه بوده ، و در « موطا مالك » : « 4 » حبيبه بنت سهل بوده ، « 5 » و به گفتهء بصريان : جميله بنت أبى بود ، و بيشتر اين عبارت نيز - مانند عبارت بخارى و نسائى - از عدّه قرار دادن يك پاكى خالى است و حكم قرآن را با چنين روايتى نمىتوان تبصره زد و مخصص برايش ساخت ، بعلاوه اگر كمترين بوى راستى و درستى از آن به مشام مىرسد - به گونهاى كه از ابن كثير شنيدى -
هامش
( 1 ) . صحيح بخارى ، ج 5 ، ص 2021 ، ح 4971 ، چاپ جديد .
( 2 ) . سنن كبرى ، ج 3 ، ص 369 ، ح 4971 ، چاپ جديد .
( 3 ) . سنن ابن ماجه ، ج 1 ، ص 663 ح 2056 ، 2058 ، چاپ جديد .
( 4 ) . موطا مالك ، ج 2 ، ص 564 ح 31 ، چاپ جديد .
( 5 ) . رجوع كنيد به نيل الأوطار ، ج 7 ، ص 34 - 37 [ ج 6 ، ص 276 - 278 ] ( علامه رحمه اللّه ) .