تحريف دستگاه نشر در ديوان ابو تمام طايى
چنانكه گفتيم دو صورت تحريف بر روى ديوان أبى تمام صورت گرفته است .
اوّل : تحريف معنوى بود ، كه بيان شد . و اما صورت دوّم : تحريف لفظى است ، كه بواسطه اين تحريف قصائد بسيارى از ديوان أبى تمام كه در مدح امير المؤمنين و امامان شيعه عليهم السّلام است ، حذف شده است .
اين تحريف توسط دستگاه نشر صورت گرفته و اثر اين تحريف اين شده است كه ديوان أبى تمام حجمش بسيار كم شده است ، زيرا حجم ديوان أبى تمام خيلى بيشتر از آن چيزى است كه اكنون در دست ماست .
علامه اين بحث را بعد ذكر نام شارحان ديوان أبى تمام مطرح كرده و گويد :
« نسخهء چاپى ديوان أبى تمام ، ظاهرا بر ترتيب « صولى » است كه مرتب بر حروف است ، با اين تفاوت كه اشعار افتادهء آن بسيار است . زيرا نجاشى در ( ص 12 ) ، فهرستش گفته است : أبو تمام را دربارهء خاندان پيغمبر فراوانى است . و احمد بن حسين رحمه اللّه يادآورى كرده كه از ديوان شاعر نسخهء كهنهاى ديده است ، كه شايد نوشته شده در روزگار خود شاعر يا نزديك به زمانهء او بوده است ، و در آن از امامان شيعه تا ابى جعفر ثانى عليه السّلام ، كه أبو تمام در زمان وى در گذشته است ياد نموده ، ليكن در ديوان چاپى أبى تمام از اين اشعار چيز زيادى ، جز همان چكامهء رائيهاى كه در اين كتاب آورديم يافت نمىشود ، بنابراين يا آن دستى كه بايد امين در چاپ باشد اين چكامهها