علامه درباره ديوان شعر او گويد :
« مىگويند : أبو تمام شعر خود را مدّون نكرده است ، ليكن آنچنانكه در ( ص 324 ) « بغية الوعاة » « 1 » آمده است ، از خواندن عثمان بن مثنى قرطبى ( م 273 ) ديوان شاعر را براى خود او ، چنين برمىآيد ، كه شعر وى در روزگار زندگى خودش فراهم آمده ، و پس از آن گروهى از اعلام و اديبان به ترتيب و تلخيص و شرح و حفظ آن همت گماردهاند » . « 2 »
علامه سپس نام ( 15 ) نفر از كسانى را كه به ترتيب و تلخيص و شرح و حفظ ديوان أبى تمام همت گماردهاند را ذكر مىكند .
يكى ديگر از آثار أبى تمام « ديوان حماسه » مىباشد ، كه يكى از آثار ارزشمند شعرى وى مىباشد .
علامه درباره « ديوان حماسه » أبى تمام مىنويسد :
« يكى از آثار أبى تمام كه آن را به صورت تأليف درآورده است ، ديوان حماسهاى است ، كه بزرگان به آن روى آورده و مردم روزگاران از آن بهرهها بردهاند .
أبى تمام در اين كتاب ، عيون شعر و وجوه كلام عرب را فراهم آورده است . وى اين اثر را در خانه « ابى الوفاء ابن سلمه » در همدان ، آنگاه كه نزول برف و باران وى را ناگزير به پناهندگى به اين شهر كرده بود ، گرد آورد . اين كتاب در ده باب است ، كه هر بابى از آن ويژهء فنى مرتب گرديده است ، و گروه بسيارى از سرشناسان ادب به شرح آن همت گماردند » . « 3 »
ولادت و وفات
اقوال مختلفى درباره تاريخ ولادت و وفات أبى تمام ياد شده و مجموع آنها اين است ،
هامش
( 1 ) . بغية الوعاة ، ج 2 ، ص 136 ، رقم 1634 ، چاپ جديد .
( 2 ) . الغدير ، ج 2 ، ص 336 .
( 3 ) . الغدير ، ج 2 ، ص 337 .