819 - معاويه از ديدگاه مالك اشتر :
وى ضمن نطقى در جنگ صفين مىگويد : با معاويه پرچمهائى است كه همراه مشركان در جنگ عليه رسول خدا ( ص ) بوده است . ( كتاب صفين ص 268 ، شرح ابن ابى الحديد 1 / 484 ، جمهره الخطب 1 / 183 )
820 - معاويه از ديدگاه ابن عباس :
وى در نطق خود در صفين مىگويد : معاويه پسر زن جگرخوار در جنگ عليه على بن ابيطالب ( ع ) ، جمعى از ارازل شام مددكار اويند ، در جنگ عليه پسر عمو و داماد پيامبر و اوّلين كسى كه با او نماز خوانده است بدرىيى كه در همه نبردها فضيلتآور و همراه پيامبر ( ص ) بوده است و معاويه و ابو سفيان در آن زمان دو مشرك بتپرست بودند . ( شرح ابن ابى الحديد 1 / 504 ، كتاب صفين ص 360 )
821 - معاويه از ديدگاه عايشه :
اسود بن يزيد گويد : به عايشه گفتم : برايت شگفتآور نيست كه يكى از آزادشدگان فتح مكّه براى خلافت با اصحاب پيامبر ( ص ) به كشمكش پرداخته ؟ گفت : اين تعجبى ندارد آن قدرت حاكمه خداست كه به نيكوكار و بدكار مىدهد در تاريخ چنين اتفاق افتاده كه فرعون چهارصد سال بر مردم مصر سلطنت كرد همچنين كفارى ديگر غير از او . ( تاريخ ابن كثير 8 / 31 كه از مسند ابو داود طيالسى و تاريخ ابن عساكر نقل كرده است ولى دست تحريفگران بعدها از اين دو كتاب مهم آن را حذف كردهاند . )
822 - معاويه از ديدگاه فرزندزادهاش :
معاويه بن يزيد بن معاويه بن ابى سفيان پسر يزيد چون به حكومت رسيد بر منبر رفته و گفت :
اين خلافت ريسمان خداست و جدّم ، معاويه با كسىكه صاحب و لايق آن بود ، با على بن