811 - نظر حضرت على ( عليه السّلام ) درباره معاويه :
علّامه امينى از مدارك اهل سنّت مانند عقد الفريد ( 2 / 223 ) كامل مبرد ( 1 / 157 ) شرح ابن ابى الحديد ( 1 / 252 ) تاريخ طبرى ( 6 / 58 ) و . . . و از كتاب نهج البلاغه كه 31 مورد از نامههائى كه حضرت به خود معاويه يا ديگران نوشته و يا سخنرانيهاى حضرت در مواقع گوناگون را نقل مىكند كه در آنها از معاويه بعنوان كسىكه : بصيرت ندارد ، گمراهى در وجودش ريشه دوانيده ، حسد ورز ، داراى آرمانهاى باطل ، دوستدار شيطان ، پسر ملعون ، كسى كه كوركورانه مىلولد و در گمراهى سرگردان است ، كسى كه اهل قرآن نيست ، كسى كه ادّعاى باطل كرده ، كسى كه وقتى كارهايش پايان يابد به نتيجه پرزيانى خواهد رسيد و به سرمنزل كفر مىرسد ، كسى كه شبيه عموها و دائىهاى ( كافرش ) است ، كسى كه به خانوادهاى چسبانده شده و منافق و دغل و تيرهروز است ، كسى كه بهجاى مؤمنان با فاسقان مشورت مىكند ، مردى زشتكار و بىآبرو ، كسى كه كه اگر بدستم بيفتى به آن دسته از قريش ملحق مىكنم كه به پيامبر ( ص ) ستم كردند و اگر بعد از من زنده بمانى خدا به حسابت خواهد رسيد ، زشتكار و زشتكارزاده ، رشوهخوار ، كسى كه از روى ناچارى اظهار اسلام كرده ، كسى كه مانند شيطان به انسان ( براى گمراهى ) از برابر و پشت و چپ و راست رو مىآورد ، نابخرد ، گردنكش ، كسى كه شيطان فرماندهيش مىكند ، كسى كه نه حسن سابقهاى در قبل از اسلام دارد نه درستى و اخلاص در اسلامش هست ، نادانترين فرد ، منافقى منافقزاده ، كسى كه قرآن را به پشت افنده ، كسى كه جنگ با او مايه تقرب بخداست ، كسى كه اهل دين و قرآن نيست ، كسى كه جزء بدترين كودكان و شريرترين مردان در كودكى و بزرگسالى مىباشد و . . . حضرت على ( عليه السّلام ) علاوهبر تعابيرى كه قسمتى از آن را ملاحظه كرديد در نماز ظهرش ( در قنوت ) معاويه را به همراه عمرو عاص ، ابو اعور سلمى و حبيب و عبد الرّحمان بن خالد و ضحاك بن قيس و وليد را نام برده و مىگفت : خدايا آنها را لعنت كن و عايشه نيز بعد از نماز معاويه را لعنت مىكرد . ( براى اطلاع مشروح از سخنان و نامههاى حضرت على ( عليه السّلام ) به جلد دهم الغدير مراجعه شود )
812 - نظر امام حسن مجتبى ( عليه السّلام ) درباره معاويه :
1 - در نامهاى به معاويه نوشت تو پسر سرسختترين قريشى كه با پيامبر ( ص ) با كتاب آسمانيش دشمنى ورزيده ، خدا ترا به خاطر كارهائى كه كردهاى كيفر خواهد داد . ( شرح ابن