[ الحديث 630 الورع ]
و فيه أيضا : باب « الورع » عن أبي اسامة ، قال : سمعت أبا عبد اللّه عليه السّلام يقول : عليك بتقوى اللّه و الورع و الإجتهاد و صدق الحديث و أداء الأمانة و حسن الخلق و حسن الجوار ، و كونوا دعاة إلى أنفسكم به غير ألسنتكم ، و كونوا زينا و لا تكونوا شينا ، و عليكم به طول الرّكوع و السّجود ، فإنّ أحدكم إذا طال الركوع و السّجود هتف إبليس من خلفه و قال : يا ويله أطاع و عصيت و سجد و أبيت .
هامش
مىباشد ( يعنى از مقامات عاليهء بهشتى ) مگر بطاعت خداوند .
بيان : حجة الوداع بمعنى حجة الفراق است ، زيرا وداع از ماده ودع بمعنى ترك مىباشد ، اين حج را حجة الوداع ناميدند از جهت آنكه رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله پس از آنكه فرمود : آيا تبليغ رسالت كردم ؟ و مسلمانان گفتند : آرى ( يا رسول اللَّه ) سپس حضرت فرمود :
اللهم اشهد
( پروردگارا گواه باش ) سپس با مردم توديع نمودند بدين جهت اين حج را حجة الوداع ناميدند .
« أجملوا في الطلب »
يعنى طلب خود را نيكو كنيد و همه وقت خويش را صرف معاش خود نكنيد بلكه برفق و مدارا بگذرانيد ، و شايد فرمايش حضرت كه فرمود :
و أجملوا في الطلب
، متفرع بر جملهء پيشين باشد كه فرمود :
فاتقوا اللَّه
؛ يعنى اگر صفت تقوى بدست آورديد در طلب معاش آنقدر نميكوشيد ، زيرا خداى تعالى ميفرمايد :وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ.
« و لا يحمل احدكم »
يعنى پس از آنكه خداى تعالى روزى شما مقدر فرمود پس حريص نباشيد و براى بدست آوردن مال دنيا از راه نافرمانى خدا نشتابيد ، و درنگ نمائيد تا روزى حلال شما بشما برسد ، پس به آنچه در نزد خداى تعالى از اجر و رزق حلال داريد نخواهيد رسيد مگر از راه طاعت او ، پس بر شما باد شكيبائى و قناعت ، و اگر چند روزى در سختى و تنگى واقع شديد براى فراهم آوردن مال از راهى كه خوشنودى خدا در آن نيست نشتابيد كه موجب نزول غضب خداست ، و نيز از روزى حلال ، محروم مىمانيد .
( 1 ) 360 - و نيز در همان كتاب : باب « ورع » از ابى اسامه روايت شده كه گفت از حضرت صادق عليه السّلام شنيدم ميفرمود : بر تو باد بپرهيزكارى خدا و ورع ، و كوشش ( در راه دين ) و راستگوئى ، و رد كردن امانت ، و نيكوئى اخلاق ، و بهمسايه نيكى كردن ، و باشيد خوانندگان بسوى خود به غير زبانهايتان ( يعنى با اعمال شايسته و اخلاق فاضله و حسن رفتار با خلق ، داعى الى اللَّه باشيد ) و ( كارى كنيد كه ) زينت ( ما ) باشيد و نباشيد ( موجب عار و ) ننگ ما ، و بر شما باد به طول دادن ركوع و سجود ، پس همانا هر يك از شما كه ركوع و سجودش به طول انجامد صدا مىزند شيطان از پشت سر او ، پس ميگويد : واى