حرمة الفاسق ، و أقلّ النّاس وفاء الملوك ، و أقلّ النّاس صديقا الملك ، و أفقر النّاس الطّمع ، و أغنى النّاس من لم يكن للحرص أسيرا ، و أفضل النّاس ايمانا أحسنهم خلقا ، و أكرم النّاس أتقاهم ، و أعظم النّاس قدرا من ترك مالا يعنيه ، و أورع النّاس من ترك المراء و إن كان محقّا ، و أقلّ النّاس مروّة من كان كاذبا ، و أشقى النّاس الملوك ، و أمقت النّاس المتكبّر ، و أشدّ النّاس اجتهادا من ترك الذّنوب ، و أحكم النّاس من فرّ من جهّال النّاس ، و أسعد النّاس من خالط كرام النّاس ، و أعقل النّاس أشدّهم مداراة للنّاس ، و أولى النّاس بالتّهمة من جالس أهل التّهمة ، و أعتى النّاس من قتل غير قاتله أو ضرب غير ضاربه ، و أولى
هامش
ترين مردم كسى است كه بخل ورزد به آنچه خداى با عزت و جلال بر او واجب نموده ( يعنى حقوق واجبهء مالى خود را ادا نكند ) و سزاوارترين مردم به حق ( و راستى ) داناترين ايشانست به آن ، و كم حرمتترين مردم شخص فاسق و فرو رفته در گناهست ، و بىوفاترين مردم پادشاهانند ، و كمترين مردم از جهت داشتن دوست خالص ، پادشاه است ، و نيازمندترين مردم شخص طمع كار و آزمند است ، و بىنيازترين مردم كسى است كه اسير و گرفتار حرص و آز نباشد ، و برترين مردم از جهت ايمان كسى است كه اخلاق و رفتارش از ساير مردم نيكوتر باشد ، و محترمترين مردم ( نزد خدا ) پرهيزكارترين ايشانست ، و بزرگترين مردم از جهت قدر و منزلت ( نزد خدا و خلق ) كسى است كه ترك كند آنچه را كه براى او مهم نيست و اهميت ندارد ( و هميشه كارى كند كه براى خود يا مردم فائده داشته باشد ) و باورعترين و پرهيزكارترين مردم كسى است كه ترك كند مجادله را و اگر چه حق با وى باشد ( يعنى بعد از آنكه حق را با برهان اظهار نمود پس طرف او قبول نكرد زياده روى در گفتگو ننمايد ) و كم مروت ترين مردم كسى است كه دروغگو باشد ، و بدبخت ترين مردم پادشاهانند ( مقصود پادشاهانى هستند كه رعايت عدالت بر رعيت ننموده و از مظلومين دادرسى ننمايند ) و دشمنترين و مبغوضترين مردم ( نزد خدا ) كسى است كه ( بر خدايا خلق ) كبر و بزرگى بفروشد ، و كوشاترين مردم كسى است كه ترك گناهان كند ، و خردمندترين مردم كسى است كه از مردم نادان فرار كند ، و نيكبختترين مردم كسى است كه با خوبان از مردم مخالطه و آميزش داشته باشد ، و عاقلترين مردم كسى است كه با مردم بيشتر مدارا كند ، و سزاوارترين مردم بتهمت كسى است كه با اهل تهمت بنشيند ، و سركشترين مردم كسى است كه بكشد كسى را كه بصدد كشتن او