يحتمون الطّعام مخافة الأذى ، كيف لا يحتمون الذّنوب مخافة النّار ، و عجبت ممّن يشترى المماليك بماله كيف لا يشتري الأحرار بمعروفه فيملكهم .
[ الحديث 510 ما جمع من مفردات كلمات الرّسول صلّى اللّه عليه و آله و سلم ]
و فيه أيضا : باب « ما جمع من مفردات كلمات الرّسول صلّى اللّه عليه و آله و سلم و جوامع كلمه » ( اعلام الدّين للدّيلمي ) عن ابن عمر ، قال : خطبنا رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم خطبة ذرفت منها العيون و وجلت منها القلوب ، فكان ممّا ضبطت منها : أيّها النّاس ، إنّ أفضل النّاس عبد تواضع عن رفعة ، و زهد عن رغبة ، و أنصف عن قوّة ، و حلم عن قدرة ، ألا و إنّ أفضل النّاس عبد أخذ في الدّنيا الكفاف ، و صاحب فيها العفاف ، و تزوّد للرّحيل و تأهّب للمسير ، ألا و إنّ أعقل النّاس عبد عرف ربّه فأطاعه ، و عرف عدوّه فعصاه ، و عرف دار إقامته فأصلحها ، و عرف سرعة رحيله فتزوّد لها ، ألا و
هامش
فرمود : تعجب دارم از مردمانى كه پرهيز مىكنند از خوردنيها و طعام به جهت ترس از ضرر ( آن بمزاج و بدن ) چگونه پرهيز نميكنند از گناهان بواسطهء ترس از آتش جهنم ، و تعجب ميكنم از كسى كه خريدارى مينمايد زرخريدان را ( يعنى غلام و كنيز را ) بمال خود ، چگونه خريدارى نميكند آزادها را بواسطهء احسان و نيكى نمودن خود به آنان تا مالك قلوب آنها شود .
( 1 ) 510 - و نيز در همان كتاب : باب « آنچه جمع شده از مفردات كلمات حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و جوامع سخنان آن حضرت » ( از كتاب اعلام الدين ديلمى ) از ابن عمر نقل شده كه گفت رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله ما را مخاطب ساخت بخطبه و سخنانى كه اشگها از چشمها جارى شد و از ( عظمت ) آن خطبه دلها بترس درآمد ، و آنچه از خطبه ضبط نموده و به ياد دارم ( اينست كه فرمود : ) اى مردم ! همانا برترين مردمان ، بنده ايست كه فروتنى و تواضع نمايد با اينكه داراى مقام ارجمند است نزد خلق ، و كنارهگيرى كند از دنيا با اينكه ميل و رغبت به آن دارد ( يعنى قوى و شهوات او كاملست ) و بانصاف و داد حكم نمايد با آنكه توانائى بر ستم و ظلم دارد ، و بردبارى و حلم نمايد با قدرت بر انتقام ، آگاه باشيد همانا برترين مردم بندهايست كه بگيرد از دنيا ( و آلايش او ) به اندازه و مقدار حاجت ، و ملازمت نمايد در دنيا با عفت ، و توشه بردارد براى كوچ كردن ، و آماده شود براى رفتن از اين سرا ( براى مرگ و برزخ و قيامت ) آگاه باشيد خردمندترين مردم بندهايست كه بشناسد پروردگار خود را پس فرمانبردارى كند او را ، و بشناسد دشمن خود را ( يعنى شيطان را ) و نافرمانى كند او را ، و بشناسد سراى جاويدانى خود