الدّين برأيك ، فإنّ أوّل من قاس إبليس إذا أمره اللّه بالسّجود فقال :
أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ ، خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ
ثمّ قال له جعفر عليه السّلام : هل تحسن أن تقيس رأسك من جسدك ؟ قال : لا ؛ قال : فأخبرني عن الملوحة في العينين ، و عن المرارة في الاذنين ، و عن الماء في المنخرين ، و عن العذوبة في الشّفتين ، لأيّ شيء جعل ذلك ؟ قال : لا أدري ؛ قال جعفر عليه السّلام : إنّ اللّه عزّ و جلّ خلق العينين فجعلهما شحمتين و جعل الملوحة فيهما منّا منه على ابن آدم ، و لو لا ذلك لذابتا ؛ و جعل المرارة في الاذنين منّا منه على ابن آدم ، و لو لا ذلك لقحمت الدّوابّ فأكلت دماغه ؛ و جعل المآء في المنخرين ليصعد النّفس و ينزل و يجد منه الرّيح الطّيبة من الرّيح الرّديّة ؛ و جعل عزّ و جلّ العذوبة في الشّفتين ليجد ابن آدم لذّة طعمه
هامش
خدا ، و دين را برأى خود قياس منما ، همانا نخستين كسى كه قياس كرد شيطان بود هنگامى كه خداوند او را بر سجده ( آدم عليه السّلام ) امر فرمود پس گفت من بهتر از آنم ، زيرا مرا از آتش ايجاد فرمودى و او را از گل ( يعنى ابليس ملاحظهء ظاهر صورت آتش نمود كه صاحب روشنائى و لمعان بود و ظاهر خاك و گل تيره و تاريك بود ، لذا خود را برتر و اشرف از آدم عليه السّلام دانست ، و غفلت نمود از استعداد مادهء خلقت آدم عليه السّلام كه مهياى جهت روح قدس و مرتبهء نبوت و هدايت مردمان بعبادت و بهشت بود ، مادهء آتشى از اين موهبت به كلى بىبهره و ناقابل بود بلكه مستعد بود براى روح ابليسى و شيطنت و گمراه نمودن خلق ) سپس حضرت به او فرمود : آيا خوب ميتوانى قياس كنى سر خود را نسبت ببدنت ( يعنى سر مدور با بدن مربع مستطيل چه تناسبى دارد ) عرضكرد : نه ؛ حضرت فرمود : خبر ده مرا از شورى آب دو چشمان و از تلخى ( رطوبتى ) كه در دو گوش مىباشد و از آب دو سوراخ دماغ و از گوارائى كه در آب دهانست ، اينها براى چه قرار داده شده ؟ گفت :
نميدانم ، حضرت فرمود : همانا خداى با عزت و جلال آفريد دو چشم را پس قرار داد آنها را دو پيه و قرار داد شورى را در آنها جهت منتى كه خداى بر فرزند آدم گذارده است ، و اگر اين شورى نبود هر آينه پيهها ( ى چشمان ) آب ميشدند ؛ و قرار داد تلخى را در رطوبتى كه در گوشهاست براى منتى كه از خداست بر پسر آدم ، و اگر آن تلخى نبود هر آينه داخل ميشدند حشرات موذيه در گوش ، و مغز سر او را ميخوردند ؛ و قرار داد آب را در سوراخ بينى تا آنكه نفس ( به آسانى ) بالا رود و پائين آيد و تميز بدهد بوى خوش را از بوى بد ؛ و قرار داد خداوند با عزت و جلال گوارائى را در آب دهان