يعذّب ؟ قال أبو عبد اللّه عليه السّلام : ويحك هي هي و هي غيرها ، قال : إعقلني هذا القول ، فقال له : أرأيت لو أنّ رجلا عمد إلى لبنة فكسّرها ثمّ صبّ عليها المآء و جبلها ثمّ ردّها إلى هيئتها الأولى ، ألم تكن هي هي و هي غيرها ؟ فقال : بلى ، أمتع اللّه بك .
[ الحديث 436 احتجاجات الصّادق صلوات اللّه عليه على الزّنادقة و المخالفين ]
في أمالي الطّوسي : ( مجلس يوم الجمعة التاسع من رجب سنة سبع و خمسين و أربعمائة ) عن الحرث بن التّيهان ، قال : قال لي ابن شبرمة : دخلت أنا و أبو حنيفة على جعفر بن محمّد عليهما السّلام فسلّمت عليه و كنت له صديقا ، ثمّ أقبلت على جعفر عليه السّلام فقلت : أمتع اللّه بك ، هذا رجل من أهل العراق له فقه و عقل ، فقال له جعفر عليه السّلام : الّذي يقيس الدّين برأيه ، ثمّ أقبل عليّ فقال : هذا النّعمان بن ثابت ؟ فقال أبو حنيفة : نعم ، أصلحك اللّه تعالى ، فقال عليه السّلام : إتّق اللّه و لا تقس
هامش
بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها( هر گاه بريان و سوخته شود پوستهاى ( اوليه ) ايشان ، تبديل ميكنيم پوستهاى آنان را بپوستهاى ديگرى ، ابن ابى العوجاء گفت : ) قبول ميكنم كه اين پوستها ( ى اوليه ) نافرمانى كرده پس شكنجه شود ( و بسوزد ) پس جهت چيست كه پوستهاى ديگر عذاب و شكنجه مىشود ؟ حضرت صادق عليه السّلام فرمود : واى بر تو آن پوستهاى بدل شده همان پوستهاى اول است و غير آنها است ( يعنى از جهت ماده همان پوستها است ، و از جهت صورت غير آنها است ، ابن ابى العوجاء ) گفت : اين مطلب را به من بفهمانيد ( بيان فرما بطورى كه تعقل و درك نمايم ) حضرت به او فرمود : خبر ده مرا اگر شخصى خشتى را بردارد و بشكند ( و خورد و خاك نمايد ) سپس آب بر آن بريزد و آن را به شكل اول بسازد ، آيا اين همان خشت اولى نميباشد در حالى كه غير آن هم هست ( ابن ابى العوجاء ) گفت : آرى ، خداوند سود و فايده بخشد بواسطهء تو مردم را .
( 1 ) 436 - در امالى طوسى : ( مجلس روز جمعه نهم رجب سال 457 ) از حرث بن تيهان روايت شده كه گفت ابن شبرمه براى من گفت من و ابو حنيفه بر حضرت صادق عليه السّلام وارد شده و بر آن حضرت سلام كردم و با آن حضرت دوست بودم ، سپس روى به حضرت نموده و عرضكردم : بهرهمند گرداند خداوند بواسطهء شما ( يعنى عموم خلق و مسلمين را ) اين مردى است از اهل عراق كه داراى فهم و خرد است پس حضرت در حق او فرمود :
آن كسى است كه قياس مىكند دين را برأى خود ( معنى قياس از پيش گذشت ) سپس حضرت به من روى نمود و فرمود : اين نعمان بن ثابت است ؟ ابو حنيفه گفت : آرى ، خداى برتر از هر چيز كار شما را بخير و خوبى پيش آورد ، پس حضرت بابى حنيفه فرمود : بپرهيز از