مهالك آخرت و دركات دوزخ بينديشد خواب از او دور مىشود ، و پروايش زياد مىگردد چنان كه طاووس گفته است : همانا ياد جهنّم خواب را از سر عابدان مىربايد .
حكايت كردهاند جوانى در بصره به نام صهيب همهء شب را نماز مىخواند ، بانويى كه مالك وى بود به او گفت : قيام شبت به كار روزت زيان مىرساند . پاسخ داد : هنگامى كه صهيب دوزخ را به ياد مىآورد خوابش نمىآيد . به جوان ديگرى كه همهء شب را با نماز بسر مىبرد همين را گفتند : پاسخ داد : چون به ياد دوزخ مىافتم ترسم شدّت مىگيرد ، و هنگامى كه بهشت را به ياد مىآورم شوقم افزون مىگردد از اين رو نمىتوانم بخوابم .
ذو النّون مصرى در اين باره اشعار زير را سروده است :
منع القرآن بوعده و وعيده * مقل العيون بليلها أن تهجعا « 48 »
فهمو عن الملك الجليل كلامه * فرقابهم ذلّت لكيما تخضعا « 49 »
و نيز گفتهاند :
يا طويل الرّقاد و الغفلات * كثرة النّوم تورث الحسرات « 50 »
انّ فى القبر ان نزلت اليه * لرقادا يطول بعد الممات « 51 »
و مهادا ممهّدا لك فيه * بذنوب عملت او حسنات « 52 »
أ أمنت البيات من ملك المو * ت و كم نال آمنا ببيات « 53 »
3 - با شنيدن آيات و اخبار مربوطه ، فضيلت نماز شب را بشناسد تا اميد و اشتياق او به ثوابهاى آن در دل وى راسخ شود . و شوق و رغبت ، او را براى طلب مزيد ثواب و وصول به درجات بهشت برانگيزد ، چنان كه نقل كردهاند يكى از صالحان از جهاد
هامش
( 48 ) قرآن با وعد و وعيد خود چشمها را از خفتن بازداشته است .
( 49 ) گفتار پادشاه بزرگ را فهميدهاند از اين رو گردنهايشان نرم شده تا فروتنى كنند .
( 50 ) اى آنكه در خواب و غفلت طولانى بسر مىبرى ، بسيارى خواب حسرت زياد به بار مىآورد .
( 51 ) همانا پس از مردن كه در قبر فرود مىآيى آن جا خوابى دراز است .
( 52 ) در آن جا از گناهانى كه كردهاى يا ثوابها بسترى برايت گسترده شده است .
( 53 ) آيا از شبيخون فرشتهء مرگ ايمنى ؟ و چه بسيار ايمنانى كه او بر آنها شبيخون زده است .