از دسترس او قطع مىكنم و اگر از من بخواهد به او نمىبخشم و اگر مرا بخواند اجابتش نمىكنم . » « 147 » 10 - از امام صادق ( ع ) روايت شده كه فرموده است : « ادب دعا را نگهدار و بنگر چه كسى را مىخوانى ، و چگونه او را مىخوانى و براى چه او را مىخوانى . عظمت و كبريايى خداوند را رعايت كن ، و علم او را به آنچه در ضمير تو است ، و آگاهى او را بر اسرار تو و آنچه از حقّ و باطل در درون تو نهفته است به چشم دل بنگر ، و راه نجات و هلاك خود را بشناس تا مبادا از خداوند چيزى بخواهى كه شايد هلاكت تو در آن باشد در حالى كه گمان كنى نجات تو در آن است ، خداوند متعال فرموده است :
وَ يَدْعُ الْإِنْسانُ بِالشَّرِّ دُعاءَهُ بِالْخَيْرِ وَ كانَ الْإِنْسانُ عَجُولًا
« 148 » . بينديش چه چيزى درخواست مىكنى ، و براى چه آن را تقاضا دارى ، و دعا عبارت از استجابت تو در همه چيز براى حقّ ، و پالايش دل در مشاهدهء ربّ ، و ترك همهء اختيارات و تسليم همگى امور خود چه ظاهر و چه باطن آنها به پروردگار است . و اگر تو شرايط دعا را به جا نياورى نبايد در انتظار اجابت باشى چه او آشكار و نهان را مىداند ، و شايد او را به چيزى مىخوانى كه مىداند قصد تو خلاف آن است . يكى از صحابه به ديگرى گفت : شما با دعا كردن انتظار باران داريد و من انتظار سنگ دارم .
و بدان اگر خداوند ما را به دعا كردن فرمان نداده بود ، و ما خود از روى اخلاص او را مىخوانديم تفضّل مىفرمود و دعاى ما را اجابت مىكرد چه رسد به اين كه خداوند اجابت را براى كسى كه شرايط دعا را رعايت كند ضامن شده است . از پيامبر خدا ( ص ) در بارهء اسم اعظم الهى پرسش شد ، فرمود : ( همهء اسمهاى خداوند اعظماند ) ؛ و بايد دلت را از هر چه غير خداست تهى گردانى . و به هر نامى كه مىخواهى او را بخوانى ، و در حقيقت خداوند به نامى بدون نام ديگر اختصاص ندارد بلكه خداوند واحد قهّار است .
هامش
( 147 ) صحيفة الرّضا ( ع ) ، ص 2 .
( 148 ) اسراء / 13 : و انسان بديها را طلب مىكند همان گونه كه خوبيها را مىطلبد و انسان همواره شتابكار است .