مىگويم : از طريق خاصّه ( شيعه ) كافى از ابى عبد اللّه ( ع ) روايت كرده كه فرموده است : « قرآن با اندوه نازل شده است پس آن را با اندوه بخوانيد . » « 28 » و نيز كافى از آن حضرت نقل كرده است : « خداوند به موسى بن عمران وحى فرمود كه چون در برابر من بايستى مانند فقير ذليل بايست ، و هنگامى كه تورات مىخوانى آن را با آوازى حزنانگيز بخوان . » « 29 » غزّالى مىگويد : وجه احضار غم به دل تأمّل در تهديد و وعيد و ميثاق و عهودى است كه در قرآن است و پس از آن بايد در بارهء كوتاهيهاى خود در قبال اوامر و نواهى الهى بينديشد و در نتيجه اندوهگين و گريان شود ؛ و اگر مانند صاحبان دلهاى پاك غم و اندوه او را فرا نگيرد بايد بر اين فقدان غم و گريه بگريد ، زيرا اين بزرگترين مصيبت است .
7 - اداى حقّ آيات
( 1 ) بدين ترتيب كه چون به آيه سجود برسد سجده كند ، همچنين هر گاه آيات سجده را از زبان ديگرى بشنود .
مىگويم : در قرآن پانزده سجده است ؛ چهار تاى آنها واجب است و به آنها عزائم گفته مىشود و بقيّهء آنها مستحبّ مىباشند ، و در سوره حجّ دو سجده است . كمترين كارى كه براى اداى اين سجده بايد انجام داد نهادن پيشانى بر زمين است ، و كاملترين آن اين است كه شرايط سجود نماز در آن رعايت شود ، اعمّ از پوشيدن عورت ، رو به قبله بودن ، پاكى جامه و بدن از پليدى نجاست و حدث و اين كه تكبير بگويد و اعضاى هفتگانه را بر زمين نهد و در سجود دعا بخواند و پس از سر برداشتن از سجده تكبير بگويد . وقت اين سجده هنگامى است كه قدر واجب « 30 » از آيه را بر زبان آورد و بايد فورى آن را
هامش
( 28 ) همان مأخذ ، ج 2 ، ص 614 ، به شماره 2 .
( 29 ) همان مأخذ ، ج 2 ، ص 615 ، به شماره 6 .
( 30 ) قدر واجب مجموع آيه است و با قرائت بعضى از آن سجده واجب نمىشود .