نوآوريهاى زيادترى شود آنها را ناپسند مىشمردند تا اين راه را مسدود كنند و شوق خود را به حفظ قرآن از هر گونه تغيير اظهار بدارند . امّا اگر چنين اعمالى به مانعى نينجامد و به نوعى واقع شود كه مايه مزيد معرفت گردد اشكالى نخواهد داشت . برخى از اينان مىگفتند : از قرآن نقطهدار تلاوت مىكنم و خودم قرآن را نقطه نمىگذارم .
اوزاعى از يحيى بن ابى كثير نقل كرده كه گفته است : قرآن در مصحفها خالى از نقطه و علامت بود . نخستين چيزى كه در آن احداث كردند نقطهگذارى بر « با » و « تا » بود و گفتند : زيرا سبب روشنى و وضوح آن است . سپس در پايان آيهها نقطههاى بزرگ گذاشتند و گفتند : باكى نيست ؛ زيرا با اين كار آغاز هر آيه دانسته مىشود . و پس از آن خواتيم و فواتح را پديد آوردند .
برخى گفتهاند اينها را حجّاج احداث كرده است ، او قاريان را فرا خواند تا كلمات و حروف قرآن را شمردند و آن را به اجزاى متساوى تقسيم و بر سى جزء مرتّب كردند و تقسيمات ديگرى نيز به عمل آوردند .
مىگويم : كافى به سند خود از محمّد بن ورّاق نقل كرده كه گفته است : من كتابى را به ابى عبد اللّه ( ع ) عرضه داشتم كه در آن قرآنى بود كه با آب طلا مهر و عشرگذارى گرديده و در آخر آن سورهاى با آب طلا نوشته شده بود . آن را به امام ( ع ) نشان دادم ؛ آن حضرت عيبى بر آن نگرفت جز نوشتن قرآن با طلا و فرمود : « خوش ندارم كه قرآن جز با مركّب سياه كه در آغاز با آن نگارش يافته نوشته شود . » « 17 » داوود بن سرحان از آن حضرت روايت كرده كه فرموده است : « آراستن مصحف و شمشير با زر و سيم اشكالى ندارد . » « 18 »
5 - ترتيل
( 1 ) و آن در قرائت قرآن مستحبّ است ، زيرا ما به زودى بيان خواهيم كرد كه مقصود از
هامش
( 17 ) همان مأخذ ، ج 2 ، ص 629 .
( 18 ) همان مأخذ ، ج 6 ، ص 475 .