بنابر اين خود او نفس خويش را در معرض اضطرار قرار داده است .
3 - در تهيّهء توشهء راه توسعه دهد
( 1 ) و به انفاق و بخشش خوشدل باشد ، بىآن كه اسراف كند و يا بر خود سخت گيرد ، بلكه ميانهروى را برگزيند . مقصود از اسراف استفاده از غذاهاى لذيذ و رفاه طلبى و تنعّم به شيوهء ارباب ناز و نعمت است ، و گرنه كثرت بذل و بخشش اسراف نيست چنان كه گفتهاند : در اسراف خيرى نيست همچنان كه در امر خير اسراف نيست ، و بذل توشه در راه حجّ انفاق در راه خداست و يك درهم آن ثواب هفتصد درهم را دارد . پيامبر ( ص ) فرموده است : « حجّ مقبول را پاداشى جز بهشت نيست . » عرض كردند اى پيامبر خدا ! چه چيزى سبب قبولى حجّ است ؟ فرمود :
« به نرمى سخن گفتن و طعام دادن . » « 5 » مىگويم : در الفقيه آمده كه پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : « از بزرگوارى آدمى است كه چون به سفر رود توشهاش را نيكو كند » ؛ « علىّ بن الحسين ( ع ) هنگامى كه براى حجّ يا عمره به مكّه سفر مىكرد پاكيزهترين خوراكيها از قبيل بادام ، شكر و سويق ترش و شيرين را توشهء سفر خود مىكرد . » « 6 » امام صادق ( ع ) فرموده است : « هنگامى كه به سفر مىرويد سفرهاى ترتيب دهيد و آن را آراسته كنيد . » در روايتى آمده كه « اين عمل در زيارت امام حسين ( ع ) مكروه است . » « 7 »
4 - ترك رفث و فسوق و جدال ،
( 2 ) كه قرآن بدان گوياست . رفث اسم جامعى است براى هر سخن لغو و فحش و ناسزا ، و عشقبازى با زنان و شوخى با آنان و گفتگو پيرامون جماع و مقدّمات آن را نيز شامل مىشود زيرا اينها انسان را به جماعى كه در آن هنگام بر او حرام است تحريك مىكند و انگيزهء حرام حرام است . فسوق نيز واژهاى است كلّى كه
هامش
( 5 ) صحيح مسلم ، ج 4 ، ص 107 ( صدور حديث ) ؛ مستدرك حاكم ، ج 1 ، ص 483 ( ذيل حديث ) ؛ مسند احمد ، ج 3 ، ص 325 و 334 ( تمام حديث ) .
( 6 ) همان مأخذ ، ص 227 ، باب الزّاد في السفر .
( 7 ) همان مأخذ ، ص 226 ، باب اتخاذ السفره في السفر و باب السفر الذي يكره فيها اتخاذ السفره .