كه واجب اسلام را به جا آورده گرفتن اجرت حلال است يا حرام ، ليكن سزاوارتر اين است كه اين كار را بكند و اين عمل را شغل خود قرار ندهد زيرا خداوند دنيا را بر سبب دين مىدهد و دين را به سبب دنيا عطا نمىكند .
در خبر آمده است : « كسى كه در راه خدا مىجنگد و در برابر آن اجرت مىگيرد ، مانند مادر موسى ( ع ) است كه فرزندش را شير مىداد و اجرت مىگرفت . » « 3 » بنابر اين كسى كه در گرفتن اجرت براى حجّ مانند مادر موسى ( ع ) باشد عمل او در اخذ اجرت اشكالى ندارد زيرا وى اجرت مىگيرد تا بتواند حجّ به جا آورد و زيارت كند نه اين كه حجّ مىكند تا اجرت بگيرد ، همچنان كه مادر موسى ( ع ) اجرت مىگرفت تا با اين عمل حال او بر دشمنان پوشيده بماند و دادن شير به فرزندش ميسّر شود .
2 - دشمنان خدا را با دادن مكس « 4 » ( ماليّات ) يارى ندهد ،
( 1 ) چه آنها مانند امراى مكّه و اعرابى كه در راهها كمين مىكنند راه مسجد الحرام را به روى مسلمانان مىبندند ، و دادن مال به آنها اعانت بر ظلم و تسهيل اسباب آن براى آنان است و به منزلهء كمك به حفظ جان آنهاست . پس بايد دقّت كند و چارهاى براى خلاصى از آن بيابد ، و اگر نتواند به قول برخى از عالمان عمل كند و در اين قول اشكالى نيست كه گفتهاند در چنين حالى حجّ مستحبّ را ترك كردن و از راه بازگشتن افضل از اعانت به ستمگران است ، چه عمل آنها بدعتى است كه آن را احداث كردهاند و تسليم در برابر آن موجب اين است كه سنّتى شايع گردد در حالى كه دادن جزيه موجب ذلّت و خوارى مسلمانان است اگر گفته شود : آن را به زور از وى مىستانند و او به دادن آن ناگزير است ، سخنى بىمعناست ، چه اگر در خانه بنشيند يا از راه بازگردد چيزى از او نمىستانند بلكه بسا باشد حجگزار اسباب رفاه و مكنت خود را ظاهر مىكند و در نتيجه از او مطالبه بيشتر مىشود در صورتى كه اگر در جامعه فقرا و نادارها باشد چيزى از او مطالبه نمىكنند .
هامش
( 3 ) ابن عدى در مراسيل خود ، بيهقى از جبير بن نفيل بطور مرسل ، الجامع الصغير باب ميم .
( 4 ) مكس مالياتى بوده كه كارگزاران حكومت به هنگام فروش كالاهاى معينى يا در موقع ورود به شهرها از مردم مىگرفتهاند .