مىگويم : از طريق خاصّه ( شيعه ) به سند صحيح از امام صادق ( ع ) روايت شده كه فرموده است : « هر كس بميرد و حجّة الاسلام را به جا نياورده باشد بىآن كه حاجتى او را در تنگنا قرار داده ، و يا بيمارى او را ناتوان ساخته ، و يا حاكمى او را از آن بازداشته باشد بايد يا يهودى بميرد و يا نصرانى . » « 2 » غزّالى مىگويد : چه بس بزرگ است عبادتى كه با فقدان آن دين كمال خود را از دست بدهد و ترك كننده آن در گمراهى با يهود و نصارا برابر شود . اينك شايسته است توجّه خود را به شرح و تفصيل اركان و سنّتها و آداب و فضائل و اسرار آن معطوف بداريم ، و همهء اينها به توفيق حقّ تعالى در سه باب روشن خواهد شد .
باب اوّل : در فضائل حجّ و مكّه و خانهء كعبه و اركان و شرايط آن .
باب دوّم : در اعمال ظاهرى حجّ به ترتيب از مبدأ سفر تا بازگشت .
باب سوّم : در آداب دقيق و اسرار نهفته و اعمال باطنى آن .
اينك باب اوّل را آغاز مىكنيم و در آن دو فصل است :
باب اول در فضايل حج و مكه و خانه كعبه و اركان و شرايط آن
فصل اول : در فضيلت حج ، خانه كعبه ، مكه و مدينه و سفر به مشاهد
فضيلت حجّ :
( 1 ) خداوند متعال فرموده است :
وَ أَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجالًا وَ عَلى كُلِّ ضامِرٍ
، « 3 » قتاده گفته است : هنگامى كه خداوند به ابراهيم ( ع ) دستور داد مردم را براى برگزارى حجّ ندا دهد و او صدا زد اى مردم خداوند را خانهاى است ، آن
هامش
( 2 ) الفقيه ، ص 265 ، شماره 3 ؛ كافى ، ج 4 ، ص 268 و 269 .
( 3 ) حجّ / 27 : و مردم را دعوت عمومى به حجّ كن تا پياده و سواره بر مركبهاى لاغر از هر راه دور ( به سوى خانه خدا ) بيايند .