ضعف را در بدن باقى نگهدارد تا اقامه نماز شب و اذكار و اوراد بر او آسان شود ؛ و بسا شيطان به گرد دل او نگردد و بتواند به ملكوت آسمانها بنگرد ، و شب قدر شبى است كه چيزى از ملكوت بر او مكشوف گردد ، و مراد در قول حق تعالى كه فرموده است :
إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ
« 17 » همين است . آن كه ميان دل و سينه خود توبرهاى از خوردنيها قرار داده از اين حالت محجوب مىباشد ؛ و كسى كه شكم را خالى نگهداشته نيز مجرّد اين كار براى برداشتن حجاب از پيش چشم او كافى نيست بلكه بايد هدف و مقصودش را از غير خدا تهى سازد ، چه او همهء مقصود است و اساس همهء اينها تقليل طعام است . به خواست خداوند توضيح بيشتر اين مطالب در كتاب اطعمه خواهد آمد .
6 - آن كه پس از افطار دلش ميان خوف و رجا در اضطراب باشد ،
( 1 ) چه او نمىداند روزهاش مقبول واقع شده و در زمرهء مقرّبين قرار گرفته و يا پذيرفته نشده و از جملهء مردودين است ، و او بايد پس از فراغ از هر عبادتى چنين باشد . از حسن بن ابى الحسن روايت شده كه وى در روز عيد از كنار گروهى گذشت كه مىخنديدند . فرمود : همانا خداوند متعال ماه رمضان را براى خلق خود ميدان مسابقه قرار داده تا در طاعت او بر يكديگر سبقت گيرند . اقوامى سبقت گرفتند و رستگار شدند ، و اقوامى عقب افتادند و زيانكار شدند . بسيار شگفت است در روزى كه شتابكنندگان رستگار و باطل گرايان زيانكار شدند كسى خنده كند و اوقاتش را به بازى بگذراند . آگاه باشيد به خدا سوگند هر گاه پرده برداشته شود نيكوكار به كردار نيكش و بدكار به كردار بدش مشغول مىشود ؛ يعنى شادمانى كسى كه در اين مسابقه پذيرفته شده است او را از بازى باز مىدارد ، و اندوه آن كه مردود شده است راه خنده را بر او مىبندد .
مىگويم : اين حديث را الفقيه « 18 » در كتاب صلاة از حسن بن على ( ع ) و در كتاب روزه « 19 » از حسين بن على ( ع ) با اندك تغييرى در الفاظ نقل كرده است .
هامش
( 17 ) قدر / 2 : ما آن را در شب قدر نازل كرديم .
( 18 ) همان مأخذ ، ص 135 ، شماره 27 .
( 19 ) همان مأخذ ، ص 197 ، شماره 19 .