هدف روزه تقليل آن مىباشد . پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : « چه بسيار روزهدارى كه از روزهاش جز گرسنگى و تشنگى بهرهاى براى او نيست . » « 16 » گفته شده مراد روزهدارى است كه به حرام افطار مىكند ، و نيز گفتهاند : مقصود روزهدارى است كه از خوردن حلال امساك و با غيبت كه خوردن گوشت مردم است و حرام مىباشد افطار مىكند ؛ و نيز گفته شده : منظور روزهدارى است كه اعضاء و جوارح خود را از گناه باز نمىدارد .
5 - اين كه به هنگام افطار شكم خود را از حلال انباشته نكند ،
( 1 ) چه هيچ ظرفى نزد خداوند از شكم پر مبغوضتر نيست اگر چه از حلال باشد ، زيرا هر گاه روزهدار آنچه را در چاشت از او فوت شده به هنگام افطار جبران كند ، چگونه مىتواند از روزه بهره برد و به وسيلهء آن دشمن خود را سركوب كند و نيروى شهوت را بشكند ؟ امّا بسا آن كه در ماه رمضان به خوراكهاى رنگارنگ مىافزايند تا آن جا كه عادت بر اين جارى شده كه همهء خوردنيها را براى ماه رمضان ذخيره مىسازند ، و در اين ماه به اندازهء چندين ماه غذا مىخورند ؛ در حالى كه روشن است مقصود از روزه خالى داشتن شكم و شكستن هوس است تا نفس بر رعايت تقوا قوّت يابد ، ليكن اگر چاشت روز را در شام به شكم وعده دهى به حدّى كه شهوتش برانگيخته شود و رغبتش قوّت گيرد سپس غذاهاى لذيذ به آن بخورانى و آن را پر و اشباع كنى لذّت نفس فزونى يابد و نيرويش چند برابر شود و بسا شهواتى در او بيدار شود كه اگر آن را به حال خود رها مىكردى آن شهوات در او خفته بود . از اين رو روح روزه و سرّ آن ضعيف گردانيدن نيروهايى است كه دستمايه شيطان براى كشانيدن انسان به سوى شرّ و بدى است ؛ و اين امر جز با تقليل طعام حاصل نمىشود بدين گونه كه هر شب به همان اندازه بخورد كه اگر روزه نمىگرفت مىخورد .
امّا اگر طعام روز را با شام شب جمع و صرف كند روزهء او سودى نخواهد داشت . بلكه يكى از آداب روزه اين است كه در روز زياد نخوابد تا گرسنگى و تشنگى را احساس و ضعف قوايش را درك كند و در نتيجه صفا و جلا يابد ، و در هر شب مقدارى از اين
هامش
( 16 ) مسند احمد ، ج 2 ، ص 441 .