گناهى بر وى نوشته مىشود ، زيرا اين نشانهء كمى وثوق به فضل خداوند و قلّت يقين به رزق مقسوم است و اين مرتبهء پيامبران و صدّيقان و مقرّبان مىباشد . البتّه گفتن اين امر آسان است ليكن تحقّق دادن و به كار بستن آن بسيار دشوار مىباشد ، چه ، آن روى آوردن به سوى خدا با منتهاى همّت و روى گردانيدن از غير او با تمامى وجود است و تشبّه به قول اوست كه فرموده است :
قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ
« 3 » مىگويم : آنچه از امام صادق ( ع ) روايت شده به همين مطلب اشاره دارد كه : پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : « روزه سپر است » « 4 » ؛ يعنى مانعى است در برابر آفات دنيا و حجابى است ميان انسان و عذابهاى آخرت . از اين رو هر گاه بر آن شدى كه روزه بگيرى نيّت كن كه نفس را از شهوات بازدارى و عزم خود را در پيروى از شيطان قطع كنى ، و خويشتن را به منزلهء بيمارى قرار ده كه ميل به خوردن و نوشيدن ندارد بلكه در هر لحظه منتظر است كه از بيمارى گناه بهبود يابد . بايد درون خويش را از هرگونه آلودگى و تيرگى و غفلت كه مانع قصد تو در اخلاص عمل براى رضاى خداست ، پاكسازى ، پيامبر خدا ( ص ) گفته است : « خدا فرموده است : روزه براى من است و من پاداش آن را مىدهم . » « 5 » بنابر اين روزه موادّ نفس و شهوات طبع را مىميراند و باعث صفاى دل ، پاكيزگى اعضا ، آبادى ظاهر و باطن ، شكر نعمتهاى پروردگار ، كمك به مستمندان ، مزيد تضرّع و خشوع و گريه ، التجاء به درگاه پروردگار ، انصراف از دنيا ، سبك شدن حساب و افزايش حسنات مىشود و فوايد ديگرى دارد كه از شمار بيرون است و براى كسى كه داراى خرد و توفيق عمل است آنچه را ذكر كرديم كافى است .
غزّالى مىگويد : امّا روزهء خاصّ روزهء شايستگان و صالحان است ، و آن عبارت است از بازداشتن اعضا از گناه ، و كمال آن به شش چيز است :
1 - فرو بستن چشم از نظر كردن به آنچه مكروه و ناپسند است
( 1 ) و از هر چه دل را
هامش
( 3 ) انعام / 91 : بگو خدا . سپس آنها را واگذار . . .
( 4 ) كافى ، ج 4 ، ص 62 . و در آن آمده كه : « روزه سپر از آتش است » .
( 5 ) عامّه و خاصّه آن را روايت كردهاند ؛ مسند احمد ، ج 1 ، ص 159 .