اين حدّ محدود كرد ؛ امّا اگر به قدر نياز يك ماه يا يك روز خود بسنده كند به تقوا نزديكتر خواهد بود . آراى علماى دين در مقدارى كه محتاج مىتواند از محل زكات و صدقه دريافت كند مختلف است . بعضى در تقليل آن تا حدّى مبالغه كردهاند كه اكتفا به قوت يك شبانهروز را واجب دانستهاند زيرا پيامبر ( ص ) سؤال در حال بىنيازى را نهى كرده ، و هنگامى كه از آن حضرت در بارهء غنا و بىنيازى پرسش شد فرمود : « قوت يك شبانهروز او . » « 21 » برخى ديگر گفتهاند : فقير مىتواند تا حدّ توانگرى زكات بستاند و حدّ توانگرى رسيدن به نصاب زكات است ، چه خداوند زكات را جز بر توانگران واجب نفرموده است ، و گفتهاند : فقير مىتواند براى خود و براى هر يك از افراد عائلهاش نصاب زكات دريافت كند . بعضى گفتهاند : حدّ توانگرى پنجاه درهم است ، زيرا پيامبر ( ص ) فرموده است : « هر كس سؤال كند در صورتى كه مالى دارد كه وى را كفايت مىكند روز قيامت در حالى وارد مىشود كه در چهرهء او خراشيدگى است . » از آن حضرت پرسش شد توانگرى چيست ؟ فرمود : « پنجاه درهم يا قيمت آن به زر . » « 22 » دسته ديگر گفتهاند : چهل درهم ، زيرا پيامبر فرموده است : « هر كس چهل درهم داشته باشد و با اين حال سؤال كند در سؤال الحاح كرده است . » « 23 » و برخى ديگر در توسعهء حكم مبالغه كرده گفتهاند : فقير مىتواند از زكات آن قدر بگيرد كه با آن ملكى را خريدارى كند كه به سبب آن در تمام طول عمر خود بىنياز باشد ، يا با آن سرمايهاى فراهم و بازرگانى كند تا بىنياز شود زيرا توانگرى همين است . اينها را در اين باره نقل كردهاند .
امّا تقليل تا آن حدّ كه بر قوت يك روز يا چهل درهم اكتفا كند به سبب كراهيّت سؤال و رفتن به در خانههاست ، ليكن اين قولى ناشناخته و ناپسند است و حكم ديگرى براى آن است ، و تجويز گرفتن زكات تا حدّى كه بتواند ملكى بخرد و به سبب آن از سؤال بىنياز
هامش
( 21 ) المحلّى ابن حزم ، ج 6 ، ص 152 .
( 22 ) سنن ابن ماجه به شماره 1840 ؛ ديگر ارباب سنن نيز آن را روايت كردهاند ؛ ترمذى گفته است آن روايتى حسن است و نسائى آن را ضعيف دانسته است .
( 23 ) المحلّى ابن حزم ، ج 6 ، ص 153 ، سنن نسائى ، ج 5 ، ص 98 .