بدحالتر است و سؤال مىكند . » در روايت حسن نظير اين حديث آمده و در آن افزوده شده است كه « بائس ( بينوا ) بدحالتر از آنهاست . » « 6 » بنابر اين تفسير فقير و مسكين عكس آن چيزى است كه ذكر شده است .
دسته دوم مساكين :
( 1 ) مسكين كسى است كه درآمد او كافى براى هزينهاش نيست ، در اين صورت گاهى ممكن است انسان مالك هزار درهم باشد امّا در اين حال مسكين به شمار آيد ؛ و گاهى جز تبر و طنابى نداشته باشد ولى غنىّ شمرده شود . مسكين اگر خانهء كوچكى كه در آن سكنا كند . و لباسى متناسب با حال وى كه او را بپوشاند داشته باشد نام مسكين از او سلب نمىشود . همچنين داشتن اثاث منزل مورد احتياج در حدّ شؤون خود ، و دارا بودن كتب فقه او را از تحت عنوان مسكنت بيرون نمىبرد ؛ و اگر جز همين كتابها چيز ديگرى نداشته باشد دادن صدقه فطريّه بر او واجب نيست .
مىگويم : آنچه از اخبار اهل بيت ( ع ) بر اين احكام دلالت دارد روايتى است به سند صحيح از معاوية بن وهب از امام صادق ( ع ) كه از آن حضرت در باره مردى پرسيده است كه سيصد يا چهارصد درهم دارد و داراى عائله است و كار مىكند ، ليكن هزينهاش تأمين نمىشود . آيا به اين درهمها روى آورد و آنها را مصرف كند و زكات نگيرد و يا زكات بگيرد ؟ فرمود : « نه بلكه به درآمد كارش بنگرد و با آن معاش خود و كسانى را كه جزء عائلهاش هستند به قدر امكان تأمين كند و بقيهء مخارج را از زكات بگيرد ، و با آن درهمها همچنان كار كند و آنها را به مصرف نرساند . » « 7 » در حديث موثّق از امام صادق ( ع ) روايت است كه از آن حضرت پرسش شد آيا درست است به كسى كه داراى خانه و خدمتكار است زكات داده شود ؟ فرمود : « آرى مگر آن كه خانهاش درآمد داشته باشد كه در آن صورت آنچه براى هزينه خود و خانوادهاش كفايت كند از آن جدا مىكند و اگر درآمد آن ، هزينه خود و عائلهاش را از
هامش
( 6 ) تهذيب ، جلد 1 ، ص 378 ؛ كافى ، جلد 3 ، ص 501 ، شماره 16
( 7 ) كافى ، جلد 3 ، ص 561 شماره 6 و 560 و 4 و 561 و 7 ؛ تهذيب ، جلد 1 ، ص 362 و 379 ؛ المقنعه ، ص 43 ؛ الفقيه ، ص 156 ، شماره 54 .