بسنده مىكنند ، چنان كه خداوند متعال فرموده است :
إِنْ يَسْئَلْكُمُوها فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوا
« 16 » ؛ يعنى اگر بطور كامل از شما بخواهد بخل مىورزيد ، و چقدر تفاوت است ميان بندهاى كه مال و جانش را در برابر بهشت مىدهد و بندهاى كه به سبب بخل وى بطور كامل از او نخواهد . اين يكى از مواردى است كه خداوند به بندگانش دستور بذل مال داده است .
مىگويم : به سند حسن از امام صادق ( ع ) روايت است كه فرمود : « دهندهء زكات مورد ستايش قرار نمىگيرد چه آن عمل آشكارى است كه جان انسان بدان حفظ مىگردد و با اداى آن مسلمان گفته مىشود ، و اگر آن را ادا نكند نمازش پذيرفته نيست ، همانا در اموالتان غير از زكات حقوقى بر عهدهء شماست . » عرض كردم : خداوند امور شما را اصلاح فرمايد چه حقوقى در اموالمان غير از زكات بر عهده ماست ؟ فرمود :
« سبحان اللّه آيا نشنيدهاى خداوند در كتابش چه مىگويد :
وَ الَّذِينَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ ، لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ
؟ » « 17 » راوى مىگويد : عرض كردم : حقّ معلومى كه بر ماست چيست ؟ فرمود : « به خدا سوگند آن عبارت از چيزى است كه انسان در مال خود معيّن مىكند كه در روز يا در جمعه يا در ماه كم يا زياد انفاق كند جز اين كه بايد به آن ادامه دهد » ؛ و در باره آيه :
وَ يَمْنَعُونَ الْماعُونَ
« 18 » فرمود : « آن مالى است كه به وام مىدهى ، و كار نيكى است كه انجام مىدهى و اثاث خانهات كه به امانت داده مىشود و از آن جمله است زكات . » عرض كردم : ما همسايگانى داريم كه هر گاه اثاثى از خانه به آنها امانت دهيم آنها را مىشكنند و تباه مىسازند ، بر ما گناهى است اگر از دادن اثاث به آنها خوددارى كنيم ؟ فرمود : « نه گناهى بر شما نيست اگر چنين باشند . » عرض كردم :
يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسْكِيناً وَ يَتِيماً وَ أَسِيراً
« 19 » فرمود « اين از زكات نيست » ،
هامش
( 16 ) محمّد ( ص ) / 37 : هر گاه اموال شما را مطالبه كند و حتّى اصرار ورزد بخل مىورزيد .
( 17 ) معارج / 24 و 25 - و آنها كه در اموالشان حقّ معلومى است براى درخواست كنندگان و محرومان .
( 18 ) ماعون / 7 : . . . و ديگران را از ضروريّات زندگى منع مىكنند .
( 19 ) دهر / 8 : و غذاى خود را با اين كه بدان علاقه ( و نياز ) دارند به مسكين و يتيم و اسير مىدهند .