است : ف
لا يَسْتَحْسِرُونَ ، يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لا يَفْتُرُونَ .
« 50 » كليد مزيد درجات براى انسان نماز است همان گونه كه حقّ تعالى فرموده است :
قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ ، الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ
، خداوند رستگاران را پس از ايمان به نمازى كه مقرون به خشوع باشد ستوده و ذكر اوصاف آنها را نيز به نماز ختم كرده و در پايان فرموده است :
وَ الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلَواتِهِمْ يُحافِظُونَ
سپس در بيان ثمرات اين صفات فرموده است :
أُولئِكَ هُمُ الْوارِثُونَ ، الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيها خالِدُونَ
« 51 » بنابراين خداوند مؤمنان را نخست به فلاح و رستگارى منسوب ، و در پايان آنان را به وارثان فردوس توصيف كرده است . من معتقد نيستم كه انسان با سرعت در قرائت و غفلت قلب درجهء او به اين مرتبه برسد ، از اين رو خداوند دربارهء اضداد مؤمنان ( مجرمان ) فرموده است :
ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ
« 52 » نمازگزاران همانهايى هستند كه وارثان فردوس برين ، و نظارهگران نور خدايند ، و دلهاى آنها بهرهور از قرب اوست .
از خداوند مسألت مىكنيم كه ما را در زمرهء آنها قرار دهد ، و از عقوبت كسى كه گفتارش زيبا و كردارش زشت است در پناه خود نگه بدارد . چه او كريم ، منّان و قديم الاحسان است .
داستانها و خبرهايى دربارهء نماز خاشعان
( 1 ) بدان خشوع ثمرهء ايمان و نتيجهء يقينى است كه به عظمت و جلال حقّ تعالى در دل حاصل مىشود . كسى كه اين يقين نصيب او شده در نماز و در غير نماز و در خلوت و حتّى در بيت الخلاء به هنگام قضاى حاجت دلش خاشع است ، زيرا آنچه موجب پيدايش خشوع مىباشد اين است كه بنده بداند خداوند در همه حال
هامش
( 50 ) انبياء / 19 و 20 : . . . هرگز خسته نمىشوند ، شب و روز تسبيح مىگويند و سستى پيدا نمىكنند .
( 51 ) مؤمنون / 9 تا 11 : آنها كه بر نمازهايشان مواظبت مىكنند ، آنها وارثانند ، كسانى كه بهشت برين را ارث مىبرند ، آنها در آن جاودان خواهند ماند .
( 52 ) المدّثر / 42 : چه چيز شما را به دوزخ روانه كرد ، مىگويند ما از نمازگزاران نبوديم .